ՀԱՐԿԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ԿԱՏԱՐԵԼԱԳՈՐԾՄԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀՀ-ում

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է երեխաների մոտ գաստրոդուոդենիտի և հեպատոբիլիար համակարգի հիվանդությունների դեպքում լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են մարսողական համակարգի հիվանդությունների և լյարդի գործունեության փոխկապակցվածությունը, ախտաբանական փոփոխությունների առաջացման մեխանիզմները և դրանց կլինիկական դրսևորումները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է լյարդի ֆունկցիոնալ ցուցանիշները, լաբորատոր և կլինիկական հետազոտությունների արդյունքները, ինչպես նաև գնահատում է լյարդի և լեղուղիների համակարգի վիճակը երեխաների տարբեր տարիքային խմբերում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հիվանդությունների զարգացման առանձնահատկությունները, ախտորոշման մեթոդները, բուժման արդյունավետության գնահատման մոտեցումները և կանխարգելիչ միջոցառումների նշանակությունը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի մանկական գաստրոէնտերոլոգիայի զարգացման, հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և երեխաների մարսողական համակարգի խանգարումների համալիր բուժման կատարելագործման համար։ Գիրքը նախատեսված է մանկաբույժների, գաստրոէնտերոլոգների, հեպատոլոգների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական բժիշկների, դասախոսների, ասպիրանտների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար։

Բնապահպանություն

Բնական միջավայրի մարդածին աղտոտումը այն գործընթացն է, երբ մարդու տնտեսական, արդյունաբերական և կենցաղային գործունեության արդյունքում վնասակար նյութեր և էներգիա են ներմուծվում շրջակա միջավայր՝ խախտելով նրա բնական հավասարակշռությունը։ Այս աղտոտումը համարվում է ժամանակակից էկոլոգիական ամենալուրջ խնդիրներից մեկը, քանի որ այն ազդում է օդի, ջրի, հողի, կենդանի օրգանիզմների և ամբողջ էկոհամակարգերի վրա։ Մարդածին աղտոտման հիմնական աղբյուրներն են արդյունաբերական ձեռնարկությունները, տրանսպորտը, գյուղատնտեսությունը և կենցաղային թափոնները։ Արդյունաբերական գործարանները արտանետում են վնասակար գազեր և քիմիական նյութեր, որոնք աղտոտում են մթնոլորտը և նպաստում ջերմոցային էֆեկտի ու կլիմայական փոփոխությունների առաջացմանը։ Տրանսպորտը նույնպես զգալի աղբյուր է օդի աղտոտման, քանի որ մեքենաների արտանետումները պարունակում են ածխածնի մոնօքսիդ, ազոտի օքսիդներ և այլ վնասակար միացություններ։ Գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող պարարտանյութերն ու թունաքիմիկատները կարող են ներթափանցել հող և ջրային համակարգեր՝ վնասելով ինչպես էկոհամակարգերին, այնպես էլ մարդու առողջությանը։ Կենցաղային թափոնների ոչ ճիշտ կառավարումը նույնպես հանգեցնում է հողի և ջրի աղտոտման։ Մարդածին աղտոտման հետևանքները բազմազան են՝ ներառում են օդի որակի վատթարացում, հիվանդությունների աճ, կենսաբազմազանության կորուստ և բնական ռեսուրսների սպառում։ Այս խնդիրների լուծման համար անհրաժեշտ է կիրառել բնապահպանական քաղաքականություն, զարգացնել մաքուր տեխնոլոգիաներ, խթանել վերամշակումը և բարձրացնել հասարակության էկոլոգիական գիտակցությունը։

Հոգեբանություն

«Սիրելու արվեստը» (Էրիխ Ֆրոմ) գիրքը կենտրոնանում է սիրո ծագման, նշանակության և դերի մասին, ինչպես նաև այդ եզակի զգացմունքի մաթեմատիկայի, հոգեբանության և փիլիսոփայության վրա։ Ֆրոմը համոզված է, որ սերը ոչ միայն էմոցիոնալ զգացում է, այլև արվեստ՝ որը պահանջում է գիտելիք, մեծագույն ջանք և գիտակցում։ Նա ներկայացնում է սիրո մի քանի տեսակներ՝ սիրո ծնողի հանդեպ, ռոմանտիկ սեր, սեր ընկերության մեջ, ինքնակայացման սեր և այլն։ Գրքում հեղինակը պնդում է, որ սիրելը՝ հատկապես խորը և կայուն կերպով, կոդավորված է որոշակի մոտեցումներով՝ այնպիսիք, ինչպիսիք են անհատական զարգացման պահանջը, ներքին համբերությունը և պատասխանատվությունը։ Սիրելու մեջ ոչ միայն կախված է մեր հարաբերություններից, այլ նաև ներքին թևավորած հակումներից, սովորություններից ու զսպող գիտակցումներից։ Սերը նաև նշանակում է ազնվություն և համերաշխություն՝ ինչպես մարդկանց, այնպես էլ իրենց մտքերն ու հույզերը ճիշտ ձևով ընդունելով։ Հեղինակը ներկայացնում է սիրո մասին մանիպուլյատիվ հասարակության մտածելակերպից խուսափելու ուղիներ՝ օրինակ՝ ընդունել մեր անհատականությունը, հեռանալ «պատրանքների» աշխարհից և փոխարինել դրանք էմոցիոնալ իմաստությամբ և ռացիոնալությամբ։ Ֆրոմը նաև շեշտում է, որ սիրելը պահանջում է՝ ոչ միայն զգացմունքային մոտեցում, այլև ինտելեկտուալ խորություն, որը մշտապես կատարելագործվում է։ Գրքում նաև քննարկվում են կերակրման և սեռական հարաբերությունների մեծացնող և սահմանափակող գործոնները, ներկայացնելով սիրո կարևորությունը անձնական և հասարակական ներդաշնակության մեջ։ «Սիրելու արվեստը» հեղինակի ամենահայտնի և առավել ընթերցվող գործերից մեկն է՝ ինչպես այն, այնպես էլ բոլոր այն մարդկանց համար, ովքեր պատրաստ են սիրելու քաջությամբ և հստակ գիտակցված կերպով։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-5-17-982471-8

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է բնական գազով աշխատող միջին դասի ավտոմոբիլային շարժիչների շահագործական հուսալիության և բեռնվածքային բնութագրերի բարելավման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են գազային վառելիքով աշխատող շարժիչների աշխատանքի առանձնահատկությունները, վառելիքամատակարարման և այրման գործընթացների ազդեցությունը շարժիչի տեխնիկական վիճակի, հզորության, վառելիքային արդյունավետության և շահագործական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շարժիչի տարբեր բեռնվածքների պայմաններում աշխատանքի ռեժիմներին, գազային վառելիքի ֆիզիկաքիմիական հատկություններին և դրանց ազդեցությանը աշխատանքային գործընթացի հիմնական պարամետրերի վրա։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել շարժիչի հուսալիության վրա ազդող գործոնները, մասնավորապես՝ ջերմային և մեխանիկական բեռնվածությունները, վառելիքաօդային խառնուրդի կազմը, այրման ընթացքը, մխոցախմբի և փականային մեխանիզմի աշխատանքի պայմանները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շարժիչի բեռնվածքային բնութագրերի փորձարարական և հաշվարկային գնահատմանը, պտտող մոմենտի, հզորության, վառելիքի ծախսի և այլ աշխատանքային ցուցանիշների փոփոխությանը տարբեր շահագործական ռեժիմներում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գազային սնուցման համակարգի կատարելագործմանը, շարժիչի կառավարման պարամետրերի օպտիմալացմանը և այնպիսի տեխնիկական լուծումների ընտրությանը, որոնք թույլ կտան բարձրացնել շարժիչի արդյունավետությունն ու հուսալիությունը։ Առանձին նշանակություն կարող է ունենալ շահագործման պայմանների և տեխնիկական սպասարկման ռեժիմների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց ճիշտ կազմակերպումը կարող է նվազեցնել մաշվածությունը, խափանումների հավանականությունը և շահագործման ծախսերը։ Բնական գազի կիրառման տեխնիկական առավելությունների հետ մեկտեղ ուսումնասիրությունը կարող է հաշվի առնել նաև դրա օգտագործման հետ կապված առանձնահատկությունները՝ շարժիչի հզորության պահպանման, այրման կայունության և գազային վառելիքի մատակարարման համակարգի հուսալիության տեսանկյունից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել բնական գազով աշխատող ավտոմոբիլային շարժիչների աշխատանքային գործընթացների կատարելագործմանը, տեխնիկական ռեսուրսի ավելացմանը և շահագործական ցուցանիշների բարելավմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ավտոմոբիլային ինժեներներին, շարժիչաշինության մասնագետներին, տրանսպորտային համակարգերի հետազոտողներին, տեխնիկական շահագործման մասնագետներին, մեխանիկներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Քիմիա

Այս աշխատանքը վերաբերում է N-փոխարինված ցիկլիկ ամինների ռեակցիաների տեխնոլոգիական մոդելավորմանը և դրանց քիմիական վարքի ուսումնասիրությանը տարբեր պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ազոտ պարունակող ցիկլիկ միացությունները փոխազդում են տարբեր ռեագենտների հետ՝ ձևավորելով նոր կառուցվածքային միացություններ, ինչպես նաև այդ գործընթացների վերահսկելիությունը լաբորատոր և տեխնոլոգիական միջավայրերում։ Ուսումնասիրվում են ռեակցիաների կինետիկան և թերմոդինամիկական առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով հասկանալ, թե ինչպես են կառուցվածքային փոփոխությունները, փոխարինիչների բնույթը և ռեակցիոն պայմանները ազդում վերջնական արդյունքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելավորման մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել ռեակցիաների ընթացքը և օպտիմալացնել սինթեզի պայմանները՝ նվազեցնելով կողմնակի արտադրանքների առաջացումը և բարձրացնելով արդյունավետությունը։ Աշխատանքը կարևոր է օրգանական սինթեզի, դեղագործական քիմիայի և նյութագիտության համար, քանի որ նման միացությունները հաճախ ծառայում են որպես միջանկյալ նյութեր կենսաակտիվ մոլեկուլների և ֆունկցիոնալ նյութերի ստացման գործընթացներում։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է զարգացող երկրներում արժույթի փոխարժեքի ձևավորման առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են փոխարժեքի ձևավորման տեսական հիմքերը, արժութային շուկայի գործունեության սկզբունքները և այն ներքին ու արտաքին գործոնները, որոնք ազդում են ազգային արժույթի արժեքի փոփոխությունների վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է դրամավարկային քաղաքականության, գնաճի, տոկոսադրույքների, վճարային հաշվեկշռի, արտաքին առևտրի, կապիտալի շարժի և միջազգային ֆինանսական շուկաների ազդեցությունը փոխարժեքի դինամիկայի վրա՝ գնահատելով դրանց նշանակությունը Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Գրքում քննարկվում են նաև փոխարժեքի տարբեր ռեժիմների առավելություններն ու սահմանափակումները, կենտրոնական բանկի դերը արժութային կայունության ապահովման գործում, ինչպես նաև ֆինանսատնտեսական ճգնաժամերի և գլոբալ տնտեսական գործընթացների ազդեցությունը զարգացող երկրների արժութային քաղաքականության վրա։ Աշխատությունը ներառում է տեսական ընդհանրացումներ, վիճակագրական վերլուծություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել արժութային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը և մակրոտնտեսական կայունության ամրապնդմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և մակրոտնտեսական ու արժութային գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։