Ахундов, Джаваншир Ашраф оглы

Ахундов, Джаваншир Ашраф оглы

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Աֆղանստանի արհմիությունների ձևավորումն ու գործունեությունը (1960-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբը)

Աշխատությունը նվիրված է Աֆղանստանում արհմիութենական շարժման ձևավորման, զարգացման և գործունեության պատմությանը՝ 1960-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբն ընկած ժամանակահատվածում։ Այն ներկայացնում է երկրի հասարակական-քաղաքական և տնտեսական կյանքի այն գործընթացները, որոնց պայմաններում ձևավորվեցին աշխատավորների կազմակերպված միավորումները, աստիճանաբար ընդլայնվեց նրանց գործունեության շրջանակը, և արհմիությունները դարձան հասարակական հարաբերությունների կարևոր մասնակիցներից մեկը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արհմիությունների առաջացման պատմական նախադրյալներին, կազմակերպական կառուցվածքի ձևավորմանը, աշխատավորների շահերի պաշտպանության խնդիրներին, աշխատանքային իրավունքների և սոցիալական պահանջների ներկայացմանն ու կազմակերպված աշխատանքային շարժման զարգացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում Աֆղանստանի ներքաղաքական զարգացումների և արհմիութենական գործունեության փոխադարձ կապը, քանի որ դիտարկվող ժամանակաշրջանը երկրի պատմության մեջ առանձնանում էր քաղաքական վերափոխումներով, իշխանության փոփոխություններով, գաղափարական հակասություններով և հասարակական կյանքի վերակազմավորման փորձերով։ Այս իրադարձություններն իրենց ազդեցությունն էին թողնում նաև աշխատավորական կազմակերպությունների գործունեության, նրանց հասարակական դերակատարության և քաղաքական գործընթացներում ներգրավվածության վրա։ Արհմիությունների պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես աշխատավորների կազմակերպական միավորման գործընթաց, այլև որպես երկրի սոցիալական կառուցվածքի, հասարակական գիտակցության և քաղաքական մշակույթի փոփոխությունների արտահայտություն։ Կարևորվում են աշխատավորների համախմբման ձևերը, նրանց կազմակերպված մասնակցությունը հասարակական կյանքին, արհմիությունների և պետական կառույցների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև աշխատանքային շարժման զարգացման վրա ներքին ու արտաքին քաղաքական հանգամանքների ազդեցությունը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին արհմիությունները ձևավորվում և գործում այնպիսի հասարակությունում, որտեղ տնտեսական զարգացման խնդիրները սերտորեն փոխկապակցված էին քաղաքական իշխանության ամրապնդման, սոցիալական հարաբերությունների փոփոխության և պետական կառավարման համակարգի վերափոխման հետ։ Պատմական տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունի 1960-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբն ընդգրկող ժամանակահատվածը, քանի որ այն թույլ է տալիս հետևել աֆղանական հասարակության մեջ կազմակերպված աշխատավորական շարժման աստիճանական ձևավորմանը և դրա հետագա փոխակերպումներին՝ երկրի քաղաքական կյանքի բարդ զարգացումների պայմաններում։ Թեման կարևոր է նաև Աֆղանստանի նորագույն պատմության սոցիալական և քաղաքական իրողությունների ամբողջական ընկալման համար, քանի որ արհմիությունների ուսումնասիրությունը լրացնում է երկրի պատմության վերաբերյալ այն հետազոտությունները, որոնք հիմնականում կենտրոնանում են պետական իշխանության, քաղաքական ուժերի և միջազգային հարաբերությունների վրա։ Աշխատությունը արժեքավոր է Աֆղանստանի հասարակական-քաղաքական պատմությամբ, աշխատավորական շարժումների զարգացմամբ, արհմիութենական կազմակերպությունների գործունեությամբ և Մերձավոր ու Միջին Արևելքի տարածաշրջանի նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Updated: 2026-11-19
Աֆղանստանի արհմիությունների ձևավորումն ու գործունեությունը (1960-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբը)

Free

Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more