Алексанян, Самвел Хачикович

Алексанян, Самвел Хачикович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Նոր ժամանակաշրջանի Արևելյան Հայաստանի ագրարային հարաբերությունների պատմագրությունը

Աշխատությունը նվիրված է նոր ժամանակաշրջանի Արևելյան Հայաստանի ագրարային հարաբերությունների պատմության ուսումնասիրությանն ու այդ ոլորտում ձևավորված պատմագիտական մտքի զարգացմանը։ Այն ներկայացնում է գյուղատնտեսական հարաբերությունների, հողատիրության ձևերի, հողի օգտագործման, գյուղացիական տնտեսությունների կազմակերպման և գյուղական հասարակության սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի վերաբերյալ պատմագիտական ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղություններն ու մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արևելյան Հայաստանի հասարակական և տնտեսական կյանքում գյուղատնտեսության ունեցած դերին, հողային հարաբերությունների փոփոխություններին, գյուղացիության սոցիալական դրությանը և ագրարային համակարգի զարգացման առանձնահատկություններին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում ագրարային խնդիրների մեկնաբանման, դրանց վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ձևավորման և պատմագիտական գնահատականների զարգացման ուսումնասիրությունը։ Ագրարային հարաբերությունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես տնտեսական կյանքի առանձին ոլորտ, այլև որպես հասարակական կառուցվածքի, սոցիալական շերտավորման, տնտեսական կախվածությունների և քաղաքական փոփոխությունների հետ սերտորեն կապված պատմական երևույթ։ Այս տեսանկյունից կարևորվում է հողային սեփականության և օգտագործման համակարգերի, գյուղացիական համայնքների, հողատերերի ու գյուղացիության փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման պատմական նշանակությունը։ Ուսումնասիրության պատմագիտական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև այն հարցին, թե ինչպես են տարբեր հետազոտական մոտեցումներ ձևավորել Արևելյան Հայաստանի ագրարային անցյալի վերաբերյալ գիտական պատկերացումները, ինչպիսի խնդիրներ են դարձել պատմաբանների ուշադրության կենտրոնում և ինչպես են մեկնաբանվել գյուղատնտեսական հարաբերությունների զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ ագրարային հարաբերությունների պատմությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու երկրի տնտեսական հիմքերի, գյուղական բնակչության կենսապայմանների, հասարակական հարաբերությունների և պատմական վերափոխումների մասին։ Այն արժեքավոր է հատկապես Հայաստանի նոր շրջանի պատմությամբ, գյուղատնտեսության պատմությամբ, հողային հարաբերություններով և պատմագրությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, պատմաբանների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։ Նյութը նպաստում է Արևելյան Հայաստանի պատմական զարգացման վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը և ընդգծում ագրարային հարաբերությունների ուսումնասիրության կարևորությունը հայ հասարակության տնտեսական ու սոցիալական անցյալը հասկանալու գործում։

Updated: 2026-11-19
Նոր ժամանակաշրջանի Արևելյան Հայաստանի ագրարային հարաբերությունների պատմագրությունը

Free

Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more