Անասյան, Հ. Ս.

Անասյան, Հ. Ս.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

XVII դարի ազատագրական շարժումները Արևմտյան Հայաստանում

Աշխատությունը նվիրված է XVII դարում Արևմտյան Հայաստանում ծավալված ազատագրական շարժումների պատմական ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հայ ժողովրդի քաղաքական, հասարակական և ազգային կյանքի այն բարդ ժամանակաշրջանը, երբ օտար տիրապետության պայմաններում շարունակվում էր անկախ պետականության վերականգնման և ազգային ինքնուրույնության պահպանման ձգտումը։ Գրքում քննության են առնվում ազատագրական պայքարի ձևավորման պատմական նախադրյալները, շարժումների առաջացմանը նպաստող ներքին և արտաքին հանգամանքները, հայ հասարակության տարբեր խավերի քաղաքական ձգտումները, ազգային գործիչների գործունեությունը և ազատագրական ծրագրերի իրականացման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում XVII դարի միջազգային քաղաքական իրադրությանը, տարածաշրջանում ձևավորված ուժային հարաբերություններին և այն հանգամանքներին, որոնք պայմանավորում էին հայ ժողովրդի ազատագրական հույսերի կապը արտաքին քաղաքական կենտրոնների ու եվրոպական պետությունների հետ։ Աշխատության պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական գաղափարների զարգացումը, քաղաքական կողմնորոշումների ձևավորումը և պետականության վերականգնման ուղղությամբ ձեռնարկված նախաձեռնությունները։ Ներկայացվող պատմական նյութը կարևոր պատկերացում է տալիս ժամանակաշրջանի հասարակական տրամադրությունների, ազգային համախմբման փորձերի, հոգևոր և աշխարհիկ շրջանակների դերակատարության, ինչպես նաև ազատագրական պայքարի կազմակերպման ընթացքում առաջացած դժվարությունների ու հակասությունների մասին։ Գրքում արտացոլվում է XVII դարի հայ իրականության կապը ժամանակի միջազգային քաղաքական գործընթացների հետ՝ ընդգծելով, որ հայ ժողովրդի ազատագրական ձգտումները զարգանում էին ոչ թե մեկուսացված պայմաններում, այլ տարածաշրջանային և համաեվրոպական քաղաքական իրադարձությունների ազդեցության ներքո։ Հեղինակը պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրության միջոցով բացահայտում է ազգային-ազատագրական շարժումների գաղափարական հիմքերը, դրանց կազմակերպական առանձնահատկությունները և պատմական նշանակությունը՝ հնարավորություն ընձեռելով հասկանալու, թե ինչպես էին ձևավորվում անկախության վերականգնման ծրագրերն ու դրանց իրականացման ուղիների որոնումները։ Աշխատությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմագրության մեջ՝ որպես XVII դարի ազգային-ազատագրական շարժումների ուսումնասիրությանը նվիրված պատմագիտական հետազոտություն, որը նպաստում է հայ ժողովրդի քաղաքական պատմության, ազատագրական մտքի զարգացման և ազգային ինքնագիտակցության պատմական ընթացքի ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է հայոց պատմությամբ, միջնադարյան և վաղ նոր շրջանի քաղաքական գործընթացներով, Արևմտյան Հայաստանի պատմությամբ, ազգային-ազատագրական պայքարի գաղափարախոսությամբ և հայ պատմագիտական մտքի զարգացմամբ հետաքրքրվողների, ինչպես նաև պատմաբանների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-11-18
XVII դարի ազատագրական շարժումները Արևմտյան Հայաստանում

Free

Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more