Անթապյան, Փ. Փ.

Անթապյան, Փ. Փ.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Վարդան Արևելցու կյանքն ու գործունեությունը․ գիրք երկրորդ

Աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան մշակույթի, գիտության և հոգևոր կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Վարդան Արևելցու կյանքի, գիտական ու գրական ժառանգության և պատմական գործունեության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է XIII դարի հայ մտավոր և հոգևոր կյանքի կարևորագույն իրողությունները՝ բացահայտելով Վարդան Արևելցու տեղն ու դերը ժամանակաշրջանի պատմական, եկեղեցական, մատենագրական և մշակութային զարգացումների համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում միջնադարյան հայ մատենագրի բազմակողմանի գործունեությունն է, նրա գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը, աստվածաբանական և մեկնողական հայացքները, պատմագիտական մտածողությունն ու գրական ժառանգությունը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում նրա հեղինակած և նրան վերագրվող երկերի ուսումնասիրությանը, դրանց բովանդակային ու ժանրային առանձնահատկությունների բացահայտմանը, ինչպես նաև ձեռագրական ավանդության և մատենագիտական վկայությունների միջոցով հեղինակային պատկանելության, ստեղծագործությունների տարածման ու պահպանման խնդիրների քննությանը։ Աշխատությունը կարևոր նյութ է ներկայացնում Վարդան Արևելցու գործունեությունը միջնադարյան հայ հոգևոր և մտավոր միջավայրում դիտարկելու համար՝ անդրադառնալով աստվածաշնչյան բնագրերի մեկնության, քրիստոնեական վարդապետության, եկեղեցական գրականության և պատմական գիտելիքի մշակման ավանդույթներին։ Առանձնահատուկ արժեք ունի միջնադարյան մեկնողական գրականության տեսական և գործնական հիմքերի ուսումնասիրությունը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու հայ հեղինակների՝ աստվածաշնչյան և աստվածաբանական բնագրերի մեկնաբանման եղանակները, կիրառած գրական ձևերը, աղբյուրների օգտագործման սկզբունքներն ու մտավոր ժառանգության փոխանցման առանձնահատկությունները։ Հեղինակի գիտական մոտեցումը հիմնված է պատմական, մատենագիտական և գրականագիտական քննության համադրման վրա, ինչը թույլ է տալիս դիտարկել ուսումնասիրվող գործչին ոչ միայն որպես առանձին հեղինակ, այլև որպես իր ժամանակի մշակութային գործընթացների ակտիվ մասնակից։ Գրքում ներկայացվող հարցադրումները կարևոր են նաև միջնադարյան Հայաստանի հասարակական և եկեղեցական կյանքի, գիտակրթական միջավայրի, հոգևոր հաստատությունների և մտավոր կապերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Վարդան Արևելցու գործունեության քննությունը նպաստում է XIII դարի հայ իրականության պատմական պատկերի ամբողջացմանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին պատմական իրադարձությունները, կրոնական գաղափարները, գրական ավանդույթներն ու գիտական որոնումները փոխկապակցված ձևավորում ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքը։ Աշխատությունը նշանակալի ներդրում է հայ միջնադարյան մատենագրության և պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրման բնագավառում, քանի որ համակարգված գիտական դիտարկման առարկա է դարձնում մի գործչի ժառանգություն, որի գործունեությունը կարևոր հետք է թողել հայ գրավոր մշակույթի զարգացման մեջ։ Այն արժեքավոր է հայագիտությամբ, պատմագրությամբ, միջնադարյան գրականությամբ, աստվածաբանությամբ, ձեռագրագիտությամբ և եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար՝ միաժամանակ ծառայելով որպես գիտական ուղեցույց՝ Վարդան Արևելցու անձի, ստեղծագործական ժառանգության և միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր ու մտավոր կյանքի ավելի խոր ընկալման համար։

Updated: 2026-11-18
Վարդան Արևելցու կյանքն ու գործունեությունը․ գիրք երկրորդ

Free

Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more