Առաքելյան, Կարապետ Հովհաննեսի

Economics

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արժութային փոխարժեքների տատանումների հետևանքով առաջացող ֆինանսատնտեսական ռիսկերի բացահայտման, գնահատման և կառավարման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում արժութային ռիսկերի առաջացման տնտեսական նախադրյալները, դրանց հիմնական տեսակները, ֆինանսական շուկաների զարգացման և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ազդեցությունը փոխարժեքների փոփոխությունների վրա, ինչպես նաև արժութային տատանումների հետևանքները տնտեսավարող սուբյեկտների, առևտրային բանկերի և ազգային տնտեսության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի արժութային շուկայի կառուցվածքին, ազգային արժույթի փոխարժեքի ձևավորման գործոններին, դրամավարկային քաղաքականության առանձնահատկություններին և արտաքին տնտեսական միջավայրից բխող հնարավոր ռիսկերին։ Ուսումնասիրվում են փոխարժեքների փոփոխությունների ազդեցությունները կազմակերպությունների ֆինանսական արդյունքների, արտաքին առևտրային գործառնությունների, արտարժութային պարտավորությունների, ներդրումային որոշումների և դրամական հոսքերի վրա։ Քննարկվում են արժութային ռիսկերի դասակարգման սկզբունքները՝ ներառելով գործարքային, հաշվապահական և տնտեսական ռիսկերը, դրանց առաջացման պայմանները և կառավարման մեթոդաբանական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում արժութային դիրքերի գնահատմանը, ակտիվների և պարտավորությունների արժութային կառուցվածքի վերլուծությանը, փոխարժեքային փոփոխությունների նկատմամբ ֆինանսական ցուցանիշների զգայունության որոշմանը և հնարավոր կորուստների կանխատեսման մեթոդներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է արժութային ռիսկերի քանակական գնահատման գործիքակազմի ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ վիճակագրական վերլուծության, սցենարային գնահատման, սթրես-թեստավորման և ռիսկի հնարավոր չափերի որոշման մոդելների կիրառման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են արժութային ռիսկերի սահմանափակման և նվազեցման մեխանիզմները, ֆինանսական հեջավորման գործիքները, արտարժութային ակտիվների ու պարտավորությունների հավասարակշռման մոտեցումները, արժութային դիվերսիֆիկացիան և կազմակերպությունների ներքին վերահսկողության համակարգերի նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բանկային համակարգում արժութային ռիսկերի կառավարման առանձնահատկություններին, արտարժութային վարկավորման և ավանդների կառուցվածքին, բանկերի բաց արժութային դիրքերի վերահսկմանը և ֆինանսական կայունության ապահովմանն ուղղված կարգավորիչ պահանջների նշանակությանը։ Քննության են առնվում Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի դրամավարկային և մակրոպրուդենցիալ քաղաքականության դերը, արժութային շուկայի կարգավորման սկզբունքները և ֆինանսական համակարգի կայունության պահպանման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև Հայաստանի տնտեսության արտաքին տնտեսական կախվածության, ներմուծման և արտահանման կառուցվածքի, դրամական փոխանցումների, միջազգային կապիտալի հոսքերի և համաշխարհային ֆինանսական շուկաներում տեղի ունեցող փոփոխությունների ազդեցությունները արժութային ռիսկերի ձևավորման վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական կառավարման ռազմավարությունները, արժութային ռիսկերի կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշները, որոշումների ընդունման գործընթացում ռիսկերի հաշվառման անհրաժեշտությունը և կազմակերպությունների ֆինանսական դիմակայունության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել արժութային ռիսկերի կառավարման մեթոդաբանական հիմքերի կատարելագործմանը, Հայաստանի ֆինանսական շուկայի առանձնահատկություններին համապատասխան գնահատման և կանխարգելման մեխանիզմների զարգացմանը, ինչպես նաև տնտեսական անորոշության պայմաններում ֆինանսական որոշումների հիմնավորվածության բարձրացմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, բանկային համակարգի մասնագետների, ռիսկերի կառավարիչների, ֆինանսական կազմակերպությունների ղեկավարների, դրամավարկային քաղաքականության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։