Арутюнян, Гагик Суренович

Арутюнян, Гагик Суренович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Պապությունը և Կիլիկիայի հայկական պետությունը XIII դարի երկրորդ կեսին և XIV դարում

Աշխատությունը նվիրված է XIII դարի երկրորդ կեսին և XIV դարում Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու կենտրոնական իշխանության՝ պապության, և Կիլիկիայի հայկական պետության միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական, կրոնական ու մշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է միջնադարյան միջազգային հարաբերությունների համակարգում Կիլիկյան Հայաստանի ունեցած նշանակությանը, նրա արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններին և եվրոպական քրիստոնեական աշխարհի հետ կապերի զարգացմանը։ Ուսումնասիրության առանցքում պապականության և հայկական թագավորության փոխհարաբերություններն են, որոնք պայմանավորված էին ինչպես տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական իրադրությամբ, այնպես էլ քրիստոնեական պետությունների միջև համագործակցության, դաշնակցային կապերի ամրապնդման և ընդհանուր արտաքին մարտահրավերներին դիմակայելու անհրաժեշտությամբ։ Հատուկ ուշադրության են արժանի Կիլիկյան Հայաստանի և Արևմտյան Եվրոպայի քաղաքական կենտրոնների միջև դիվանագիտական շփումները, պապական աթոռի միջնորդական ու քաղաքական դերակատարությունը, կրոնական երկխոսության զարգացումը և հայոց եկեղեցու ու կաթոլիկ աշխարհի հարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին կրոնական պատկանելությունը, եկեղեցական շահերը և քաղաքական նպատակները փոխկապակցվում միջնադարյան դիվանագիտության մեջ, ինչպես նաև ինչ դեր ուներ Կիլիկիայի հայկական պետությունը տարածաշրջանային և միջազգային քաղաքական գործընթացներում։ Թեմայի կարևոր կողմերից է նաև պապության և Կիլիկյան Հայաստանի հարաբերությունների դիտարկումը խաչակրաց շարժման պատմական ժառանգության, Արևելքի քրիստոնյա ժողովուրդների դրության և Մերձավոր Արևելքում ուժերի փոփոխվող հարաբերակցության համատեքստում։ XIII դարի երկրորդ կեսից մինչև XIV դար ընկած ժամանակաշրջանը Կիլիկյան Հայաստանի համար առանձնահատուկ նշանակություն ուներ, քանի որ արտաքին քաղաքական բարդ պայմանները, տարածաշրջանային հակամարտությունները և եվրոպական քրիստոնեական ուժերի հետ համագործակցության հնարավորությունները անմիջական ազդեցություն էին ունենում պետության ռազմավարական ընտրությունների վրա։ Այս տեսանկյունից պապականության հետ հարաբերությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն հայ-եվրոպական կապերի պատմությունը հասկանալու, այլև միջնադարյան Հայաստանի միջազգային դիրքի, դիվանագիտական գործունեության և արտաքին քաղաքական մտածողության առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Աշխատությունն ունի պատմագիտական և աղբյուրագիտական արժեք՝ նպաստելով Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքական պատմության, հայ-կաթոլիկ եկեղեցական հարաբերությունների և միջնադարյան միջազգային դիվանագիտության վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց պատմությամբ, միջնադարյան դիվանագիտությամբ, եկեղեցու պատմությամբ և եվրոպական ու մերձավորարևելյան քաղաքական հարաբերություններով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-19
Պապությունը և Կիլիկիայի հայկական պետությունը XIII դարի երկրորդ կեսին և XIV դարում

Free

Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more