Арутюнян, Гамлет Малхасович

Арутюнян, Гамлет Малхасович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հայաստանի ԽՍՀ բանվոր դասակարգը․ զարգացման հիմնական ուղղությունները (1930-ականների երկրորդ կեսից մինչև 1950-ականների վերջը)

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության բանվոր դասակարգի ձևավորման, թվաքանակի աճի, սոցիալական կազմի փոփոխությունների և զարգացման հիմնական ուղղությունների պատմական ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով Հայաստանի հասարակական, տնտեսական և արդյունաբերական կյանքի նշանակալի վերափոխումների ժամանակաշրջանը։ Հետազոտության կենտրոնում խորհրդային Հայաստանի բանվոր դասակարգն է՝ որպես հանրապետության տնտեսական զարգացման, արդյունաբերական արտադրության ընդլայնման և հասարակական կառուցվածքի փոփոխության կարևորագույն մասնակից։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են 1930-ական թվականների երկրորդ կեսին արդյունաբերականացման գործընթացների խորացումը, արտադրական նոր կարողությունների ձևավորումը, աշխատուժի համալրման առանձնահատկությունները և բանվորական կադրերի մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ պատմական նշանակություն ունի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիների ժամանակաշրջանը, երբ հանրապետության տնտեսական կյանքը ենթարկվեց պատերազմի պահանջներին, իսկ արդյունաբերական ձեռնարկությունների և աշխատավորական կոլեկտիվների գործունեությունը ձեռք բերեց ռազմատնտեսական կարևոր նշանակություն։ Աշխատության ուսումնասիրության մյուս առանցքային ուղղությունը հետպատերազմյան վերականգնման և տնտեսական զարգացման գործընթացներն են, որոնց ընթացքում ընդլայնվեցին արտադրական ոլորտները, ավելացան աշխատատեղերը, զարգացան մասնագիտական կրթությունն ու տեխնիկական պատրաստվածությունը, իսկ բանվոր դասակարգը համալրվեց նոր սերնդի աշխատողներով։ Ներկայացվում են նաև բանվորների սոցիալական և մասնագիտական կառուցվածքի փոփոխությունները, աշխատանքի կազմակերպման ձևերը, արտադրողականության բարձրացմանն ուղղված միջոցառումները, աշխատանքային կարգապահության, արտադրական մրցակցության և հասարակական ակտիվության դրսևորումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հանրապետության արդյունաբերական զարգացման և աշխատավոր բնակչության կենսապայմանների փոխկապակցվածությանը, քաղաքային բնակչության աճին, աշխատանքային նոր միջավայրի ձևավորմանը և հասարակական հարաբերությունների վերափոխմանը։ Պատմական ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են խորհրդային տնտեսական քաղաքականությունը, արդյունաբերականացման ռազմավարությունը, պետական կառավարման համակարգը և սոցիալ-տնտեսական պայմաններն ազդել Հայաստանի բանվոր դասակարգի կազմավորման ու զարգացման վրա։ Հետազոտության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն բանվոր դասակարգի պատմությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես արտադրական հարաբերությունների և տնտեսական ցուցանիշների ամբողջություն, այլև որպես հանրապետության հասարակական կառուցվածքի ու պատմական զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատությունը նշանակալի է Հայաստանի նորագույն պատմության, խորհրդային ժամանակաշրջանի սոցիալական պատմության, արդյունաբերականացման գործընթացների և աշխատավոր բնակչության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու 1930-ականների երկրորդ կեսից մինչև 1950-ականների վերջն ընկած ժամանակահատվածում Հայաստանի տնտեսական և հասարակական կյանքի փոփոխությունների, բանվոր դասակարգի դերի և հանրապետության արդյունաբերական հասարակության ձևավորման պատմական առանձնահատկությունների մասին։ Գիրքը արժեքավոր ուսումնասիրություն է պատմաբանների, սոցիալ-տնտեսական պատմությամբ հետաքրքրվողների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի խորհրդային անցյալի վերաբերյալ գիտելիքները խորացնել ցանկացող ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-19
Հայաստանի ԽՍՀ բանվոր դասակարգը․ զարգացման հիմնական ուղղությունները (1930-ականների երկրորդ կեսից մինչև 1950-ականների վերջը)

Free

Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more