Арутюнян, Гамлет Михайлович

Арутюнян, Гамлет Михайлович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո հայ և ռուս ժողովուրդների բարեկամության պատմության դաշնակցական կուսակցության գաղափարախոսների կողմից կեղծումը

Աշխատությունը նվիրված է Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո հայ և ռուս ժողովուրդների պատմական հարաբերությունների, բարեկամության և փոխգործակցության պատմության շուրջ ձևավորված գաղափարական ու քաղաքական մեկնաբանությունների քննությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է Դաշնակցություն կուսակցության գաղափարախոսների կողմից այդ պատմական հարաբերությունների ներկայացման, մեկնաբանման և գնահատման առանձնահատկություններին, ինչպես նաև հեղափոխությունից հետո հայ-ռուսական բարեկամության պատմական ընթացքի վերաբերյալ նրանց առաջադրած տեսակետներին։ Ուսումնասիրության առանցքում պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման քաղաքական և գաղափարախոսական գործոնների ազդեցությունն է, մասնավորապես՝ այն հարցը, թե ինչպես կարող են կուսակցական շահերն ու գաղափարական մոտեցումները պայմանավորել անցյալի իրադարձությունների ընտրովի ներկայացումը, պատմական փաստերի գնահատումը և ժողովուրդների միջև հարաբերությունների մասին պատկերացումների ձևավորումը։ Աշխատությունը անդրադառնում է հայ և ռուս ժողովուրդների պատմական կապերի ընկալման, խորհրդային ժամանակաշրջանի քաղաքական իրողությունների և ազգային-քաղաքական գաղափարախոսությունների փոխհարաբերությանը՝ արտացոլելով տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ պատմագիտական ու քաղաքական բանավեճերը։ Հատուկ նշանակություն ունի պատմական հիշողության և դրա քաղաքական օգտագործման խնդիրը, քանի որ անցյալի իրադարձությունների մեկնաբանությունը ոչ միայն գիտական, այլև գաղափարական նշանակություն ունի ազգային ինքնագիտակցության, հասարակական դիրքորոշումների և միջժողովրդական հարաբերությունների ընկալման տեսանկյունից։ Հեղինակը քննադատական դիրքերից դիտարկում է Դաշնակցություն կուսակցության գաղափարախոսների պատմական գնահատականները՝ դրանք ներկայացնելով հայ-ռուսական հարաբերությունների վերաբերյալ խորհրդային պատմագիտական մոտեցումների համատեքստում։ Նյութը կարևոր է նաև որպես խորհրդային ժամանակաշրջանի գաղափարախոսական գրականության օրինակ, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պատմության մեկնաբանման քաղաքական պայմանավորվածությունը, տարբեր կուսակցական և գաղափարական ուղղությունների հակադրությունը, ինչպես նաև հայ-ռուսական բարեկամության գաղափարի ձևավորման ու տարածման գործընթացը։ Աշխատությունն ունի պատմագիտական և աղբյուրագիտական հետաքրքրություն՝ հատկապես հայ-ռուսական հարաբերությունների պատմությամբ, Հոկտեմբերյան հեղափոխության հետևանքներով, խորհրդային քաղաքական պատմությամբ, Դաշնակցություն կուսակցության գաղափարախոսությամբ և պատմական հիշողության քաղաքական բնույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու խորհրդային պատմագրության մեջ շրջանառված քննադատական մոտեցումներից մեկին և պատկերացում կազմելու այն գաղափարական միջավայրի մասին, որտեղ ձևավորվել ու զարգացել են հայ և ռուս ժողովուրդների պատմական բարեկամության վերաբերյալ տարբեր մեկնաբանությունները։

Updated: 2026-11-19
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո հայ և ռուս ժողովուրդների բարեկամության պատմության դաշնակցական կուսակցության գաղափարախոսների կողմից կեղծումը

Free

Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more