Books by this author (1)
Culture
Հայկական խազային նոտագրություն
Աշխատությունը նվիրված է հայկական խազային նոտագրությանը՝ հայ ժողովրդի հոգևոր և երաժշտական մշակույթի կարևորագույն, ինքնատիպ և պատմականորեն նշանակալի համակարգերից մեկին։ Խազային նոտագրությունը հայկական միջնադարյան երաժշտական մտածողության արտահայտությունն է, որի միջոցով դարեր շարունակ գրի են առնվել, պահպանվել և փոխանցվել հոգևոր երգեցողության ստեղծագործությունները։ Այն ներկայացնում է հայ երաժշտական գրավոր ավանդույթի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները՝ անդրադառնալով խազերի ծագմանը, կառուցվածքին, նշանակությանը, կիրառման սկզբունքներին և հայ եկեղեցական երաժշտության պահպանման գործում ունեցած դերին։ Գրքի ուսումնասիրության կենտրոնում հայոց խազային համակարգն է՝ իր նշանների բազմազանությամբ, խորհրդանշական բնույթով և երաժշտական բովանդակության արտահայտման յուրահատուկ եղանակներով։ Խազերը պարզապես երաժշտական նշանների ամբողջություն չեն, այլ միջնադարյան հայ երաժշտական մշակույթի բարդ համակարգ, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակաշրջանի երաժշտական լեզվի, ձայնային մտածողության, կատարողական ավանդույթների և գրավոր փոխանցման մեթոդների մասին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայկական նոտագրության պատմության, դրա զարգացման ընթացքի և հայ հոգևոր երաժշտության գրավոր ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Խազային նշանների մեկնաբանության խնդիրը առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում հայ երաժշտագիտության մեջ, քանի որ դրանց ամբողջական վերծանումը կապված է ոչ միայն նշանների արտաքին ձևերի, այլև դրանց գործառույթների, փոխհարաբերությունների և պատմական կիրառության համակողմանի քննության հետ։ Այս համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ միջնադարյան երաժշտության ինքնատիպությունը և այն մտավոր ու մշակութային միջավայրը, որտեղ ձևավորվել ու զարգացել է հայկական հոգևոր երգեցողության ավանդույթը։ Խազային նոտագրության պատմական արժեքը հատկապես մեծ է հայ երաժշտական ժառանգության պահպանման և ազգային մշակութային ինքնության ուսումնասիրության համար, քանի որ այն վկայում է հայերի՝ երաժշտությունը գրավոր կերպով ամրագրելու, համակարգելու և սերունդներին փոխանցելու վաղեմի ավանդույթի մասին։ Թեման առնչվում է նաև միջնադարյան ձեռագրագիտությանը, հայ հնագրությանը, եկեղեցական ծիսագիտությանը և համեմատական երաժշտագիտությանը՝ ստեղծելով միջգիտակարգային ուսումնասիրության լայն հնարավորություններ։ Աշխատությունը կարևոր է ինչպես հայ երաժշտության պատմությամբ և տեսությամբ զբաղվող մասնագետների, այնպես էլ միջնադարյան ձեռագրերի, հոգևոր երգարվեստի և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրողների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է ազգային երաժշտական ավանդույթների պատմական խորությունը ճանաչելու, հայկական նոտագրության առանձնահատկությունները հասկանալու և հայ ժողովրդի ստեղծած երաժշտական ժառանգության գիտական գնահատման համար։
Updated: 2026-11-18