Книги автора (1)

Онлайн

Культура

Հայկական խազային նոտագրություն

Աշխատությունը նվիրված է հայկական խազային նոտագրությանը՝ հայ ժողովրդի հոգևոր և երաժշտական մշակույթի կարևորագույն, ինքնատիպ և պատմականորեն նշանակալի համակարգերից մեկին։ Խազային նոտագրությունը հայկական միջնադարյան երաժշտական մտածողության արտահայտությունն է, որի միջոցով դարեր շարունակ գրի են առնվել, պահպանվել և փոխանցվել հոգևոր երգեցողության ստեղծագործությունները։ Այն ներկայացնում է հայ երաժշտական գրավոր ավանդույթի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները՝ անդրադառնալով խազերի ծագմանը, կառուցվածքին, նշանակությանը, կիրառման սկզբունքներին և հայ եկեղեցական երաժշտության պահպանման գործում ունեցած դերին։ Գրքի ուսումնասիրության կենտրոնում հայոց խազային համակարգն է՝ իր նշանների բազմազանությամբ, խորհրդանշական բնույթով և երաժշտական բովանդակության արտահայտման յուրահատուկ եղանակներով։ Խազերը պարզապես երաժշտական նշանների ամբողջություն չեն, այլ միջնադարյան հայ երաժշտական մշակույթի բարդ համակարգ, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակաշրջանի երաժշտական լեզվի, ձայնային մտածողության, կատարողական ավանդույթների և գրավոր փոխանցման մեթոդների մասին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայկական նոտագրության պատմության, դրա զարգացման ընթացքի և հայ հոգևոր երաժշտության գրավոր ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Խազային նշանների մեկնաբանության խնդիրը առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում հայ երաժշտագիտության մեջ, քանի որ դրանց ամբողջական վերծանումը կապված է ոչ միայն նշանների արտաքին ձևերի, այլև դրանց գործառույթների, փոխհարաբերությունների և պատմական կիրառության համակողմանի քննության հետ։ Այս համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ միջնադարյան երաժշտության ինքնատիպությունը և այն մտավոր ու մշակութային միջավայրը, որտեղ ձևավորվել ու զարգացել է հայկական հոգևոր երգեցողության ավանդույթը։ Խազային նոտագրության պատմական արժեքը հատկապես մեծ է հայ երաժշտական ժառանգության պահպանման և ազգային մշակութային ինքնության ուսումնասիրության համար, քանի որ այն վկայում է հայերի՝ երաժշտությունը գրավոր կերպով ամրագրելու, համակարգելու և սերունդներին փոխանցելու վաղեմի ավանդույթի մասին։ Թեման առնչվում է նաև միջնադարյան ձեռագրագիտությանը, հայ հնագրությանը, եկեղեցական ծիսագիտությանը և համեմատական երաժշտագիտությանը՝ ստեղծելով միջգիտակարգային ուսումնասիրության լայն հնարավորություններ։ Աշխատությունը կարևոր է ինչպես հայ երաժշտության պատմությամբ և տեսությամբ զբաղվող մասնագետների, այնպես էլ միջնադարյան ձեռագրերի, հոգևոր երգարվեստի և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրողների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է ազգային երաժշտական ավանդույթների պատմական խորությունը ճանաչելու, հայկական նոտագրության առանձնահատկությունները հասկանալու և հայ ժողովրդի ստեղծած երաժշտական ժառանգության գիտական գնահատման համար։

Обновлено. 2026-11-18
Հայկական խազային նոտագրություն

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Подробнее