Այվազյան, Արամ Ժորիկի

Law

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է բլանկետային դիսպոզիցիաներով կոռուպցիոն հանցագործությունների որակման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ իրավահամեմատական վերլուծության հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն իրավական և տեսական խնդիրները, որոնք առաջանում են կոռուպցիոն բնույթի արարքները քրեաիրավական նորմերին համապատասխան որակելիս, հատկապես այն դեպքերում, երբ հանցակազմի տարրերը ամբողջությամբ չեն սահմանվում քրեական օրենսդրության տվյալ նորմում և պահանջում են հղում այլ իրավական ակտերի կամ իրավակարգավորման ոլորտների դրույթներին։ Աշխատանքում բլանկետային դիսպոզիցիաների էությունը դիտարկվում է քրեական իրավունքի համակարգում դրանց կիրառման առանձնահատկությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է այն հանգամանքը, որ նման նորմերի ճիշտ կիրառման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն քրեական օրենսգրքի համապատասխան դրույթը, այլև այն իրավական կանոնները, որոնցով սահմանվում են պաշտոնատար անձանց, պետական ծառայողների կամ այլ համապատասխան սուբյեկտների իրավունքները, պարտականությունները, լիազորությունները և վարքագծի սահմանները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կոռուպցիոն հանցագործությունների իրավական բնութագրումը և դրանց հիմնական տեսակների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ Կարող են վերլուծվել պաշտոնեական լիազորությունների չարաշահման, կաշառքի հետ կապված արարքների, պաշտոնեական դիրքի օգտագործմամբ այլ ապօրինի գործողությունների և կոռուպցիոն վարքագծի այլ դրսևորումների որակման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանցակազմի օբյեկտի, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերի, հատուկ սուբյեկտի, պաշտոնեական լիազորությունների շրջանակի և հանցավոր արարքի ու համապատասխան իրավական պարտականության միջև կապի ճիշտ հաստատմանը։ Իրավահամեմատական ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի Հանրապետության և այլ երկրների քրեական օրենսդրության մոտեցումները՝ բլանկետային նորմերի կառուցման, կոռուպցիոն հանցագործությունների սահմանման և դրանց որակման չափանիշների տեսանկյունից։ Նման համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր իրավական համակարգերում առկա ընդհանուր սկզբունքները, ինչպես նաև ազգային օրենսդրության առանձնահատկությունները և հնարավոր բացերը։ Աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել դատական պրակտիկայի ուսումնասիրությունը, քանի որ բլանկետային դիսպոզիցիաների կիրառման ժամանակ իրավական նորմերի մեկնաբանությունը հաճախ էական նշանակություն ունի արարքի ճիշտ քրեաիրավական գնահատման համար։ Կարող են ուսումնասիրվել այն դեպքերը, երբ առաջանում են սահմանազատման խնդիրներ կոռուպցիոն հանցագործության և վարչական կամ կարգապահական իրավախախտման միջև, ինչպես նաև տարբեր քրեաիրավական հանցակազմերի միջև։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում օրինականության, իրավական որոշակիության և կանխատեսելիության սկզբունքներին, քանի որ բլանկետային նորմերի չափազանց լայն կամ անորոշ ձևակերպումը կարող է բարդացնել անձի արարքի իրավական գնահատումը և առաջացնել իրավակիրառական տարաձայնություններ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել նաև կոռուպցիոն հանցագործությունների որակման ավելի հստակ չափանիշներ, որոնք թույլ կտան ապահովել քրեական իրավունքի նորմերի միասնական և հետևողական կիրառումը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են ուղղված լինել քրեական օրենսդրության և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործմանը, կոռուպցիոն հանցագործությունների ճիշտ սահմանազատմանը, բլանկետային նորմերի մեկնաբանման միասնական մոտեցումների ձևավորմանը և իրավական որոշակիության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի կոռուպցիայի դեմ քրեաիրավական պայքարի արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից՝ համադրելով քրեական իրավունքի տեսական դրույթները, ազգային օրենսդրությունը, դատական պրակտիկան և օտարերկրյա իրավական համակարգերի փորձը։