Базиянц, Ашот Падваканович

Базиянц, Ашот Падваканович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Լազարյան ճեմարանը հայրենական արևելագիտության պատմության մեջ

Աշխատությունը նվիրված է Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի պատմական դերին և նշանակությանը հայրենական արևելագիտության ձևավորման, զարգացման և գիտական ավանդույթների հաստատման գործում։ Այն ներկայացնում է այս կարևոր կրթական և գիտական հաստատության տեղը ռուսական և ընդհանրապես հայրենական արևելագիտության պատմության մեջ՝ ընդգծելով արևելյան լեզուների, ժողովուրդների, մշակույթների, պատմության և գրական ժառանգության ուսումնասիրության գործում ունեցած նրա նշանակալի ներդրումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինստիտուտի՝ որպես արևելագիտական գիտելիքի տարածման և մասնագիտական կրթության կենտրոնի դերին, նրա կրթական ու գիտական գործունեության առանձնահատկություններին, ինչպես նաև արևելյան լեզուների ուսուցման և արևելագիտական հետազոտությունների զարգացման համար ստեղծված պայմաններին։ Աշխատության շրջանակում բացահայտվում է Լազարյան ինստիտուտի նշանակությունը տարբեր ժողովուրդների լեզվական, պատմական և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրման, գիտական հետաքրքրությունների ընդլայնման և արևելագիտական մասնագիտական կադրերի պատրաստման գործում։ Կարևորվում է նաև հաստատության կապը ժամանակի հասարակական, կրթական և գիտական միջավայրի հետ, ինչպես նաև նրա մասնակցությունը արևելագիտության՝ որպես ինքնուրույն գիտական ուղղության կայացման գործընթացին։ Ինստիտուտի պատմությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին ուսումնական հաստատության գործունեության պատմություն, այլև որպես արևելագիտական մտքի զարգացման, գիտական համագործակցության և մշակութային փոխազդեցությունների ավելի լայն գործընթացի բաղկացուցիչ մաս։ Աշխատությունը կարևորում է Լազարյանների կրթական ու մշակութային նախաձեռնությունների ժառանգությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող էր մասնագիտացված կրթական հաստատությունը նպաստել տարբեր ժողովուրդների մշակույթների ճանաչմանը, գիտական երկխոսության ձևավորմանը և արևելյան աշխարհի վերաբերյալ գիտելիքների համակարգմանը։ Հատուկ արժեք ունի նաև այն հանգամանքը, որ թեման ներկայացնում է հայերի մասնակցությունը ռուսական արևելագիտական գիտության զարգացմանը և հայկական կրթամշակութային հաստատությունների ներդրումը միջազգային գիտական միջավայրում։ Նյութը հետաքրքրություն է ներկայացնում արևելագիտության, հայագիտական ուսումնասիրությունների, ռուսական գիտության պատմության, կրթական հաստատությունների զարգացման և հայ-ռուսական մշակութային ու գիտական կապերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է Լազարյան ինստիտուտի պատմական ժառանգության արժևորմանը և ավելի ամբողջական պատկերացում է ձևավորում նրա ունեցած դերի մասին հայրենական արևելագիտության պատմության մեջ։

Updated: 2026-11-20
Լազարյան ճեմարանը հայրենական արևելագիտության պատմության մեջ

Free

Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more