Բիդար, Մորթեզա

Բիդար, Մորթեզա

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Chemistry

Селективное восстановление С=С двойной связи лактонного кольца в 3 функционально замещенных 2-оксо - 2,5-дигидрофуранах и 2-оксо - 5.6-дигидропиранах и синтез новых производных ненасыщенных ᵧ-лактонов

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է լակտոնային օղակի կազմում գտնվող C=C կրկնակի կապի ընտրողական վերականգնման և դրա հիման վրա նոր չհագեցած γ-լակտոնների ածանցյալների ստացման խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում են ֆունկցիոնալորեն տեղակալված 2-օքսո-2,5-դիհիդրոֆուրանները և 2-օքսո-5,6-դիհիդրոպիրանները, որոնց կառուցվածքային առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու կրկնակի կապի նպատակային քիմիական փոխակերպումների օրինաչափությունները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են լակտոնային համակարգերի ընտրողական վերականգնման պայմանները, ռեակցիաների ընթացքի վրա ազդող գործոնները և ստացվող արգասիքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի ռեակցիոն պայմանների ընտրությանը, որոնք թույլ են տալիս ազդել հենց լակտոնային օղակի չհագեցած կապի վրա՝ հնարավորինս պահպանելով մոլեկուլում առկա մյուս ֆունկցիոնալ խմբերը։ Ուսումնասիրության ընթացքում ստացվող միացությունները բնութագրվում են կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական մեթոդներով, ինչը հնարավորություն է տալիս հաստատելու սինթեզված նյութերի կառուցվածքը և գնահատելու կիրառված սինթեզի արդյունավետությունը։ Աշխատության մյուս կարևոր ուղղությունը նոր չհագեցած γ-լակտոնների ածանցյալների սինթեզն է։ Այդ նպատակով ուսումնասիրվում են տարբեր փոխակերպումների հնարավորությունները և նոր միացությունների ստացման ռեակցիոն ուղիները՝ ընդլայնելով տվյալ դասի օրգանական միացությունների շարքը։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև սինթետիկ քիմիայի տեսանկյունից, քանի որ լակտոնային կառուցվածքներ պարունակող միացությունները լայնորեն կիրառվում են բարդ օրգանական մոլեկուլների ստացման, դեղագործական քիմիայի և կենսաբանական ակտիվ նյութերի նպատակային սինթեզի համար։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել լակտոնային միացությունների քիմիայի զարգացմանը, ընտրողական օրգանական փոխակերպումների նոր մեթոդների մշակմանը և նոր ֆունկցիոնալացված հետերոցիկլային միացությունների ստացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիկոսներին, սինթետիկ քիմիայի մասնագետներին, հետերոցիկլային միացությունների հետազոտողներին, դեղագործական քիմիայի ոլորտի մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ասպիրանտներին ու ուսանողներին։

Updated: 2026-09-17
Селективное восстановление С=С двойной связи лактонного кольца в 3 функционально замещенных 2-оксо - 2,5-дигидрофуранах и 2-оксо - 5.6-дигидропиранах и синтез новых производных ненасыщенных ᵧ-лактонов

Free

Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book14 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more