Books by this author (1)
History
Սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունները Կիլիկյան Հայաստանում XII–XIV դարերում
Աշխատությունը նվիրված է Կիլիկյան հայկական պետության XII–XIV դարերի սոցիալ-տնտեսական կյանքի, հասարակական կառուցվածքի և տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով միջնադարյան հայկական պետականության զարգացման կարևորագույն կողմերից մեկը։ Գրքում քննության են առնվում Կիլիկյան Հայաստանի հասարակական կյանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները, սոցիալական տարբեր խավերի դիրքն ու փոխհարաբերությունները, հողատիրական համակարգը, տնտեսական գործունեության հիմնական ձևերը և դրանց ազդեցությունը երկրի քաղաքական ու հասարակական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆեոդալական հարաբերությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը, հողային սեփականության բնույթին, ավատատիրական դասակարգի դիրքին, գյուղացիության սոցիալական վիճակին, կախյալ բնակչության պարտավորություններին և հասարակական տարբեր խմբերի միջև գոյություն ունեցող տնտեսական կապերին։ Աշխատության կարևոր ուսումնասիրության ուղղություններից են գյուղատնտեսության, արհեստագործության և առևտրի զարգացումը, քաղաքային կյանքի աշխուժացումը, ներքին տնտեսական շրջանառությունը և Կիլիկյան Հայաստանի ընդգրկվածությունը միջազգային առևտրատնտեսական հարաբերություններում։ Քննության առարկա են նաև երկրի աշխարհագրական դիրքի, միջազգային առևտրական ուղիների և հարևան ժողովուրդների ու պետությունների հետ ունեցած կապերի ազդեցությունը տնտեսական կյանքի վրա։ Միջերկրածովյան տարածաշրջանում Կիլիկյան Հայաստանի ռազմավարական դիրքը, ծովային առևտրի հնարավորությունները և եվրոպական ու արևելյան առևտրական կենտրոնների հետ փոխգործակցությունը կարևոր նշանակություն ունեին երկրի տնտեսական ներուժի ընդլայնման, քաղաքների զարգացման և հասարակական հարաբերությունների փոփոխության համար։ XII–XIV դարերն առանձնահատուկ ժամանակաշրջան էին Կիլիկյան հայկական պետության պատմության մեջ, քանի որ պետականության ամրապնդմանը, տնտեսական կյանքի աշխուժացմանը և միջազգային հարաբերությունների ընդլայնմանը զուգահեռ տեղի էին ունենում նաև հասարակական կառուցվածքի ու արտադրական հարաբերությունների փոփոխություններ։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու միջնադարյան հայկական հասարակության ներքին կազմակերպման մեխանիզմները, տնտեսական ռեսուրսների բաշխման սկզբունքները, հասարակական խավերի շահերն ու փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև տնտեսական գործընթացների և քաղաքական իրադարձությունների փոխազդեցությունը։ Ուսումնասիրության պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ Կիլիկյան Հայաստանի պատմությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետական և քաղաքական զարգացումների ամբողջություն, այլև որպես բարդ սոցիալ-տնտեսական համակարգ, որի ուսումնասիրությունը կարևոր է միջնադարյան հայ հասարակության զարգացման օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ միջնադարի պատմությամբ, ֆեոդալական հասարակարգի առանձնահատկություններով, հողատիրական հարաբերություններով, տնտեսական պատմությամբ և Կիլիկյան Հայաստանի միջազգային կապերով հետաքրքրվող հետազոտողների, պատմաբանների, դասախոսների, ուսանողների և ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է Կիլիկյան հայկական պետականության պատմական դերի առավել ամբողջական ընկալմանը՝ ընդգծելով երկրի տնտեսական կյանքի, հասարակական հարաբերությունների և տարածաշրջանային փոխազդեցությունների նշանակությունը հայ ժողովրդի միջնադարյան պատմության մեջ։
Updated: 2026-11-19