Books by this author (1)
History
Կիլիկյան Հայաստանը Մերձավոր Արևելքի եկեղեցաքաղաքական հարաբերությունների փաստաթղթերում
Աշխատությունը նվիրված է Կիլիկյան Հայաստանի պատմության ուսումնասիրությանը՝ Մերձավոր Արևելքի միջնադարյան եկեղեցաքաղաքական հարաբերությունների համատեքստում՝ կարևորելով հայկական պետականության, Հայոց եկեղեցու և տարածաշրջանի քրիստոնեական ու մահմեդական քաղաքական ու կրոնական կենտրոնների միջև ձևավորված բազմաշերտ կապերը։ Գրքում ներկայացված փաստաթղթային նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Կիլիկյան Հայաստանի միջազգային հարաբերությունների կրոնական, դիվանագիտական և քաղաքական կողմերը, բացահայտելու այն պատմական պայմաններն ու իրադարձությունները, որոնց ազդեցությամբ ձևավորվել և զարգացել են տարածաշրջանի տարբեր եկեղեցիների ու քաղաքական ուժերի փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Հայոց եկեղեցու դիրքին Մերձավոր Արևելքի քրիստոնեական աշխարհի շրջանակում, նրա հարաբերություններին բյուզանդական, կաթոլիկ և արևելյան քրիստոնեական եկեղեցական կենտրոնների հետ, ինչպես նաև եկեղեցական միության, դավանաբանական տարբերությունների, հոգևոր իշխանության և քաղաքական շահերի փոխազդեցությանը։ Կիլիկյան Հայաստանը, գտնվելով Արևելքի և Արևմուտքի քաղաքական ու մշակութային աշխարհների խաչմերուկում, մշտապես ներգրավված էր բարդ դիվանագիտական գործընթացներում, որոնցում կրոնական գործոնը հաճախ հանդես էր գալիս որպես քաղաքական համագործակցության, բանակցությունների, հակասությունների և իշխանական հարաբերությունների կարևոր միջոց։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր նյութ է ներկայացնում հասկանալու համար, թե ինչպես էին հայկական իշխանական և եկեղեցական կառույցները փորձում պահպանել իրենց ինքնուրույնությունը, հեղինակությունն ու ազգային-դավանաբանական առանձնահատկությունները՝ միաժամանակ հարաբերություններ հաստատելով տարածաշրջանի ազդեցիկ ուժերի հետ։ Փաստաթղթերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնելու միջնադարյան հաղորդակցության ձևերին, եկեղեցական դիվանագիտության առանձնահատկություններին, տարբեր կրոնական ավանդույթների փոխազդեցությանը և քաղաքական որոշումների ընդունման գործում հոգևոր հաստատությունների ունեցած դերակատարությանը։ Աշխատության կարևոր կողմերից է պատմական իրադարձությունների դիտարկումը ոչ միայն հայկական պատմության ներքին զարգացումների, այլև Մերձավոր Արևելքի ընդհանուր քաղաքական ու կրոնական գործընթացների շրջանակում, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Կիլիկյան Հայաստանի միջազգային դիրքի և տարածաշրջանային նշանակության մասին։ Փաստաթղթային սկզբնաղբյուրների օգտագործումը կարևորում է հետազոտության գիտական արժեքը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու պատմական հարաբերությունների վկայություններին, համադրելու տարբեր եկեղեցական ու քաղաքական դիրքորոշումներ և ուսումնասիրելու միջնադարյան պատմության այն հարցերը, որոնք առանց սկզբնաղբյուրների քննության դժվար կլիներ ամբողջականորեն ընկալել։ Ներկայացված նյութերը նշանակալի են նաև հայ-բյուզանդական, հայ-լատինական և ընդհանրապես արևելաքրիստոնեական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար՝ բացահայտելով կրոնական ինքնության, եկեղեցական իրավասության, դավանաբանական երկխոսության և պետական շահերի միջև առկա բարդ կապերը։ Աշխատությունն ունի կարևոր պատմագիտական, աղբյուրագիտական և հայագիտական նշանակություն, քանի որ նպաստում է Կիլիկյան Հայաստանի պատմության միջազգային չափումների լուսաբանմանը, միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի եկեղեցական ու քաղաքական պատմության ուսումնասիրությանը և հայկական պատմական ժառանգության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրության նյութ է պատմաբանների, արևելագետների, հայագետների, աստվածաբանների, եկեղեցու պատմությամբ հետաքրքրվողների, ինչպես նաև միջնադարյան Հայաստանի և Մերձավոր Արևելքի քաղաքակրթական փոխհարաբերությունները խորությամբ ուսումնասիրել ցանկացող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-11-18