Будзишвили, Тамар Георгиевна

Будзишвили, Тамар Георгиевна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Արևելյան հարցը Հռոմեական պետության պատմության մեջ՝ մ.թ.ա. III դարի վերջից մինչև II դարի առաջին կեսը

Աշխատությունը նվիրված է հին աշխարհի քաղաքական պատմության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկի՝ Արևելյան հարցի ձևավորմանն ու զարգացմանը Հռոմեական պետության պատմության որոշիչ ժամանակաշրջանում՝ մ.թ.ա. III դարի վերջից մինչև II դարի առաջին կեսը։ Այս ժամանակահատվածը Հռոմի պատմության մեջ առանձնանում է որպես հանրապետության քաղաքական, ռազմական և տարածքային հզորացման, ինչպես նաև Միջերկրական ծովի ավազանից դեպի արևելք նրա ազդեցության ընդլայնման կարևոր փուլ։ Ուսումնասիրության առանցքում Հռոմեական պետության և Արևելքի հելլենիստական աշխարհների միջև ձևավորված քաղաքական հարաբերություններն են, որոնք աստիճանաբար վերածվեցին հին աշխարհի միջազգային քաղաքականության գլխավոր հարցերից մեկի։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես Հռոմի արտաքին քաղաքական շահերը, ռազմաքաղաքական նպատակները և տարածաշրջանային ազդեցության ընդլայնման ձգտումը փոխեցին Մերձավոր Արևելքի և արևելյան Միջերկրականի քաղաքական իրադրությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հռոմի հարաբերությունների ուսումնասիրությունը հելլենիստական պետությունների հետ, որոնց քաղաքական ինքնուրույնությունը, տարածքային ամբողջականությունը և փոխադարձ մրցակցությունը կարևոր դեր էին խաղում տարածաշրջանի ուժերի հավասարակշռության ձևավորման գործում։ Այս համատեքստում Արևելյան հարցը ներկայացվում է ոչ միայն որպես Հռոմի արտաքին քաղաքականության ուղղություն, այլև որպես բարդ պատմաքաղաքական գործընթաց, որի վրա ազդեցություն էին գործում հելլենիստական աշխարհի ներքին հակասությունները, դիվանագիտական հարաբերությունները, ռազմական բախումները և տարբեր պետությունների շահերի բախումը։ Ժամանակաշրջանի իրադարձությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչպես Հռոմը, սկզբնական շրջանում հանդես գալով որպես Միջերկրական աշխարհի քաղաքական գործընթացներին միջամտող ուժ, աստիճանաբար դարձավ արևելյան տարածաշրջանների ճակատագիրը որոշող գլխավոր դերակատարներից մեկը։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է Հռոմեական հանրապետության արտաքին քաղաքականության և հելլենիստական աշխարհի պատմության փոխկապակցված դիտարկմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հին աշխարհի միջազգային հարաբերությունների ձևավորման առանձնահատկությունները, քաղաքական գերիշխանության հաստատման մեխանիզմները և տարածաշրջանային ուժերի վերադասավորման օրինաչափությունները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի Հռոմի արևելյան քաղաքականության, հելլենիստական պետությունների պատմության, հին աշխարհի աշխարհաքաղաքական գործընթացների և Միջերկրական ծովի արևելյան ավազանի պատմական զարգացումների ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հին պատմությամբ, անտիկ աշխարհի քաղաքական հարաբերություններով, Հռոմեական հանրապետության արտաքին քաղաքականությամբ և միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-11-20
Արևելյան հարցը Հռոմեական պետության պատմության մեջ՝ մ.թ.ա. III դարի վերջից մինչև II դարի առաջին կեսը

Free

Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more