Чакрян, Акоп Арутюнович

Чакрян, Акоп Арутюнович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Սելջուկյան նվաճումը Փոքր Ասիայում

Աշխատությունը նվիրված է Փոքր Ասիայի պատմության կարևորագույն շրջադարձային իրադարձություններից մեկին՝ սելջուկ թուրքերի նվաճումներին և տարածաշրջանում նրանց քաղաքական, ռազմական ու տարածքային ազդեցության հաստատմանը։ Այն ներկայացնում է այն պատմական գործընթացները, որոնք հանգեցրին սելջուկների աստիճանական առաջխաղացմանը դեպի Փոքր Ասիա, նրանց բախումներին Բյուզանդական կայսրության և տարածաշրջանի այլ քաղաքական ուժերի հետ, ինչպես նաև նվաճումների հետևանքով ձևավորված նոր աշխարհաքաղաքական իրադրությանը։ Սելջուկյան արշավանքները դիտարկվում են ոչ միայն որպես ռազմական գործողությունների և տարածքների գրավման հաջորդականություն, այլև որպես լայնածավալ պատմական փոփոխությունների սկիզբ, որոնք էականորեն վերափոխեցին Փոքր Ասիայի քաղաքական, ժողովրդագրական, հասարակական և մշակութային դիմագիծը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սելջուկների և Բյուզանդական կայսրության միջև հակամարտությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ պայքարը թուլացրեց բյուզանդական իշխանության դիրքերը տարածաշրջանում և պայմաններ ստեղծեց նոր իշխանական կենտրոնների ու պետական կազմավորումների առաջացման համար։ Նվաճումների պատմական ընթացքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու սելջուկյան պետության ընդարձակման շարժառիթները, ռազմական կազմակերպման առանձնահատկությունները, իշխանության հաստատման մեխանիզմները և նվաճված տարածքների աստիճանական ներառումը սելջուկյան քաղաքական համակարգում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Փոքր Ասիայի ժողովուրդների պատմական ճակատագրի հարցը, քանի որ տեղի բնակչության քաղաքական և հասարակական կյանքը զգալի փոփոխությունների ենթարկվեց նոր իշխանության հաստատման պայմաններում։ Սելջուկյան նվաճումները երկարաժամկետ հետևանքներ ունեցան տարածաշրջանի էթնիկական կազմի, կրոնական հարաբերությունների, լեզվական միջավայրի, մշակութային փոխազդեցությունների և քաղաքակրթական զարգացման համար՝ հիմք ստեղծելով Փոքր Ասիայի հետագա պատմության նոր փուլի ձևավորման համար։ Այս գործընթացները կարևոր նշանակություն ունեցան նաև Հայաստանի պատմության տեսանկյունից, քանի որ սելջուկյան առաջխաղացումը անմիջականորեն առնչվում էր հայկական պատմական տարածքներին, հայ բնակչության քաղաքական դրությանը, իշխանական համակարգերի փոփոխություններին և տարածաշրջանի հետագա զարգացումներին։ Աշխատանքի թեման հնարավորություն է տալիս պատմական իրադարձությունները դիտարկել ավելի լայն՝ Մերձավոր Արևելքի, Կովկասի և Բյուզանդական աշխարհի փոխհարաբերությունների համատեքստում՝ բացահայտելով միջնադարյան տարածաշրջանային ուժերի պայքարի բարդ ընթացքը։ Այն կարևոր է միջնադարյան պատմության, թուրքական և բյուզանդական հարաբերությունների, Հայաստանի պատմության ու Փոքր Ասիայի քաղաքական վերափոխումների ուսումնասիրության համար՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու այն պատմական իրադարձությունների մասին, որոնք վճռորոշ դեր խաղացին տարածաշրջանի հետագա զարգացման և նրա քաղաքական ու մշակութային ինքնության ձևավորման գործում։

Updated: 2026-11-21
Սելջուկյան նվաճումը Փոքր Ասիայում

Free

Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more