Չոլաքյան, Հակոբ Մարտայի

Չոլաքյան, Հակոբ Մարտայի

Hakob Cholakyan

menu_book Wikipedia: Հայերեն

1947 թ․ menu_book View materials
Հակոբ Չոլաքյանը (ծնվել է 1947) սիրիահայ բանասեր, պատմաբան, ազգագրագետ և գրող է, պատմական գիտությունների թեկնածու (2002)։ Ծնվել է Սիրիայի Քեսաբ ավանում, 1973 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1976-2012 թվականներին դասավանդել է Հալեպի Կարեն Եփփե ազգային ճեմարանում, իսկ 2014 թվականին տեղափոխվել է Երևան և աշխատանքի անցել ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում։ Հեղինակ է Քեսաբին նվիրված մի շարք աշխատությունների, այդ թվում՝ «Քեսապի բարբառը» (1986) և եռահատոր «Քեսապ» (1995-2004) ուսումնասիրության, ինչպես նաև «Անտիոքի մերձակայ Ռուճի հովիտի հայերը» գրքի (2002)։ 2011 թվականին արժանացել է «Մովսես Խորենացի» մեդալի։

Books by this author (3)

Online

History

Քեսապ (պատմա-ազգագրական ուսումնասիրություն)

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Քեսապի պատմա-ազգագրական առանձնահատկություններին՝ որպես հայկական բնակավայրի, որն աչքի է ընկել իր ինքնատիպ մշակութային, լեզվական և հասարակական կառուցվածքով։ Աշխատությունը վերլուծում է Քեսապի պատմական ձևավորման գործընթացը, բնակչության կազմի փոփոխությունները տարբեր ժամանակաշրջաններում, ինչպես նաև տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքի ազդեցությունը տնտեսական և մշակութային կյանքի զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քեսապահայերի ավանդական կենցաղին, ժողովրդական սովորույթներին, բարբառային առանձնահատկություններին, տոնական մշակույթին և համայնքային ինքնակազմակերպման ձևերին, որոնք նպաստել են ազգային ինքնության պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է 20-րդ դարի պատմական իրադարձությունների ազդեցությանը համայնքի ճակատագրի վրա, տեղահանությունների և սփյուռքայնացման գործընթացներին, ինչպես նաև ժամանակակից շրջանում Քեսապի հայկական ինքնության պահպանման խնդիրներին։ Աշխատությունը կարևոր է հայ ազգագրության և պատմական ժողովրդագրության ուսումնասիրության համար՝ ընդգծելով Քեսապի դերը որպես մշակութային հիշողության և տարածաշրջանային հայկական ինքնության պահպանման յուրահատուկ կենտրոն։

Updated: 2026-09-21
Քեսապ (պատմա-ազգագրական ուսումնասիրություն)

Free

Online

History

Անտիոքի մերձակա ռուճի հովտի հայերը (պատմա-ազգագրական ուսումնասիրություն)

Գրքում ուսումնասիրվում է Անտիոքի մերձակա Ռուճի հովտում բնակվող հայերի պատմությունն ու ազգագրական բնույթը, ներկայացվում է համայնքների սոցիալական, տնտեսական և մշակութային կառուցվածքը տարբեր պատմական շրջաններում, վերլուծվում են հայկական բնակչության տեղաբաշխումը, տարրական կենսագործունեության ձևերը և ապրուստի միջոցները, դիտարկվում են կրոնական, լեզվական և ազգային ինքնության պահպանումը, ընտանեկան ավանդույթները և հուշարձանները, գործածվում են պատմա-ագրարական, ազգագրական և վավերագրական աղբյուրների ուսումնասիրության մեթոդներ, ներկայացվում են համայնքի շերտերի փոխհարաբերությունները, տեղաբնակների միջավայրային հարմարվողականությունն ու հարևան համայնքների հետ հարաբերություններ, գիրքը համադրում է պատմական և ազգագրական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ամբողջական պատկեր տալ Անտիոքի մերձակա Ռուճի հովտի հայ բնակչության մշակութային, սոցիալական և պատմական առանձնահատկությունների մասին։

Updated: 2026-09-20
Անտիոքի մերձակա ռուճի հովտի հայերը (պատմա-ազգագրական ուսումնասիրություն)

Free

Online

History

Քեսապի նյութական մշակույթը

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի Քեսապի հայաբնակ շրջանի նյութական մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տեղի հայ համայնքի պատմականորեն ձևավորված կենցաղը, տնտեսական գործունեությունը և մշակութային ինքնատիպությունը։ Նյութական մշակույթը դիտարկվում է որպես համայնքի պատմական հիշողության, կենսակերպի և ինքնության կարևոր արտահայտություն, որն արտացոլվում է բնակարանային միջավայրում, բնակավայրերի կառուցվածքում, հագուստի, սննդի, կենցաղային իրերի, արհեստների և աշխատանքի կազմակերպման ավանդույթներում։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է Քեսապի աշխարհագրական միջավայրի և բնակչության զբաղմունքի կապը, ինչպես նաև բնական պայմանների ազդեցությունը տեղական տնտեսության ու առօրյա կյանքի ձևավորման վրա։ Ուշադրության են արժանի գյուղատնտեսական գործունեությունը, տնային տնտեսության վարումը, արհեստագործական հմտությունները, սննդի պատրաստման և պահպանման եղանակները, ինչպես նաև կենցաղային իրերի պատրաստման ու օգտագործման ավանդույթները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Քեսապի հայերի մշակութային առանձնահատկությունները, ավանդական գիտելիքների փոխանցման ուղիները և նյութական ժառանգության պահպանման նշանակությունը համայնքային կյանքի շարունակականության մեջ։ Այն արժեքավոր աղբյուր է ազգագրագետների, հայագետների, մարդաբանների, սփյուռքագիտությամբ զբաղվող մասնագետների և հայկական ավանդական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Updated: 2026-10-30
Քեսապի նյութական մշակույթը

Free

Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book7 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more