Դանիելյան, Լյուդմիլա Վազգենի

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է Հարություն Ալամդարյանի մանկավարժական գործունեության, կրթական հայացքների և հայ կրթամշակութային կյանքում ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում նրա պատկերացումներն են կրթության և դաստիարակության նպատակների, ուսուցչի առաքելության, սովորողների մտավոր ու բարոյական զարգացման, ինչպես նաև ազգային կրթության կազմակերպման վերաբերյալ։ Նրա մանկավարժական ժառանգությունը դիտարկվում է XIX դարի առաջին կեսի հայ հասարակական և մշակութային կյանքի համատեքստում, երբ կրթական հաստատությունների զարգացումը, աշխարհիկ գիտելիքների տարածումը և նոր ուսուցման սկզբունքների ձևավորումը կարևոր նշանակություն էին ձեռք բերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նրա ուսուցչական և կրթական կազմակերպչական գործունեությանը, դասավանդման նկատմամբ ունեցած մոտեցումներին և կրթությունը հասարակության մտավոր առաջընթացի կարևոր միջոց դիտարկելու գաղափարին։ Քննվում է ուսուցման ու դաստիարակության փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ կրթական գործընթացը կարող էր ընկալվել ոչ միայն որպես գիտելիքների փոխանցում, այլև որպես սովորողի բարոյական, մշակութային և մտավոր ձևավորման ամբողջական համակարգ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ մայրենի լեզվի, գրականության, պատմության և ընդհանուր գիտելիքների նշանակությանը կրթության մեջ, ինչպես նաև սովորողների ինքնուրույն մտածողության և ճանաչողական հետաքրքրությունների զարգացման հարցերին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մանկավարժի և սովորողի փոխհարաբերության խնդիրը, ուսուցչի անձնական օրինակի նշանակությունը և կրթական միջավայրի ազդեցությունը երիտասարդ սերնդի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև նրա գործունեության կապերը ժամանակաշրջանի հայ կրթական կենտրոնների, մշակութային շարժումների և մտավորականության հետ՝ հնարավորություն տալով մանկավարժական հայացքները դիտարկել ավելի լայն պատմամշակութային գործընթացների շրջանակում։ Նրա գործունեության գնահատումը նպաստում է XIX դարի հայ մանկավարժական մտքի զարգացման հիմնական միտումների, ավանդական կրթության և նոր կրթական մոտեցումների փոխհարաբերությունների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության պատմության, հայ մշակույթի պատմության և կրթական մտքի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հարություն Ալամդարյանի ներդրումը հայ կրթության զարգացման, ուսուցչական գործունեության և մանկավարժական գաղափարների ձևավորման գործընթացում։