Дарвешян, Мамо Халатович

Дарвешян, Мамо Халатович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Արևելյան Հայաստանի քրդերի անասնապահական տնտեսությունը (XIX դարի երկրորդ կեսի և XX դարի սկզբի նյութերի հիման վրա)

Աշխատությունը նվիրված է Արևելյան Հայաստանի քրդական բնակչության անասնապահական տնտեսության ուսումնասիրությանը՝ XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբն ընկած պատմական ժամանակաշրջանում։ Այն ներկայացնում է քրդերի տնտեսական կյանքի կարևորագույն ուղղություններից մեկը՝ բացահայտելով անասնապահության դերը նրանց կենսապահովման, հասարակական հարաբերությունների, կենցաղի և ավանդական մշակույթի ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության առանցքում անասնապահական տնտեսության կազմակերպման առանձնահատկություններն են, անասնագլխաքանակի նշանակությունը, անասնատեսակների բուծման ու պահպանման ավանդույթները, արոտավայրերի օգտագործման եղանակները և անասնապահական գործունեության կապը բնական ու աշխարհագրական պայմանների հետ։ Հատուկ ուշադրության է արժանի քրդական բնակչության տնտեսական զբաղմունքների և կիսաքոչվորական կամ քոչվորական կենսակերպի փոխկապակցվածությունը, քանի որ անասնապահությունը ոչ միայն նյութական ապահովության հիմնական միջոցներից էր, այլև մեծապես պայմանավորում էր բնակավայրերի ընտրությունը, տեղաշարժերը, բնակչության առօրյան և սոցիալական կազմակերպվածությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու անասնապահական տնտեսության ավանդական ձևերի, տնտեսական գիտելիքների ու գործնական հմտությունների փոխանցման, բնության ռեսուրսների յուրացման և տեղական տնտեսական միջավայրին հարմարվելու գործընթացների մասին։ Պատմական տեսանկյունից թեման կարևոր նշանակություն ունի Արևելյան Հայաստանի բնակչության էթնոտնտեսական պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ XIX դարի երկրորդ կեսը և XX դարի սկիզբը տարածաշրջանի հասարակական, քաղաքական և տնտեսական կյանքի փոփոխությունների ժամանակաշրջան էին։ Այդ պայմաններում քրդերի ավանդական տնտեսական համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի բազմազգ բնակչության կենսակերպի, տնտեսական փոխհարաբերությունների և մշակութային առանձնահատկությունների մասին։ Նյութի ազգագրական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ անասնապահության ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում են ոչ միայն արտադրական գործունեության ձևերը, այլև դրանց հետ կապված սովորույթները, կենցաղային ավանդույթները, աշխատանքային մշակույթը և համայնքային կյանքի առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուրագիտական և գիտական նշանակություն ունի Հայաստանի քրդական համայնքի պատմությամբ, ավանդական տնտեսությամբ, ազգագրությամբ և տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև պատմաբանների, ազգագրագետների, արևելագետների և տնտեսական մարդաբանության մասնագետների համար՝ նպաստելով Արևելյան Հայաստանի էթնիկ խմբերի ավանդական տնտեսության և պատմական զարգացման առանձնահատկությունների ավելի խորքային ընկալմանը։

Updated: 2026-11-20
Արևելյան Հայաստանի քրդերի անասնապահական տնտեսությունը (XIX դարի երկրորդ կեսի և XX դարի սկզբի նյութերի հիման վրա)

Free

Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more