Դատումյան, Գևորգ Սարգսի

Դատումյան, Գևորգ Սարգսի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Medicine

Օրգանիզմի սահմանային վիճակներում նյութափոխանակության որոշ օղակների խանգարման առանձնահատկությունները երեխաների մոտ

Աշխատությունը նվիրված է երեխաների օրգանիզմում սահմանային վիճակների պայմաններում նյութափոխանակության որոշ օղակների խանգարումների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն ֆիզիոլոգիական և պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխություններն են, որոնք կարող են առաջանալ երեխայի օրգանիզմի զարգացման տարբեր փուլերում, երբ նյութափոխանակային համակարգերի հավասարակշռությունը խախտվում է, սակայն փոփոխությունները դեռևս պարտադիր չեն արտահայտվում որպես ամբողջական հիվանդություն։ Ուսումնասիրվում են նյութափոխանակության տարբեր գործընթացների փոխկապակցվածությունը, դրանց կարգավորման մեխանիզմները և մանկական տարիքում դրանց առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով աճող օրգանիզմի բարձր նյութափոխանակային պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածխաջրերի, սպիտակուցների, ճարպերի, վիտամինների, հանքային տարրերի և այլ կենսաբանական կարևոր նյութերի փոխանակությանը, ինչպես նաև դրանց հնարավոր փոփոխություններին սահմանային վիճակներում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նյութափոխանակային փոփոխությունների վաղ հայտնաբերումը՝ կենսաքիմիական և կլինիկական ցուցանիշների համադրությամբ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել օրգանիզմի ֆունկցիոնալ հավասարակշռության խանգարումները դեռևս վաղ փուլերում և գնահատել դրանց հնարավոր ազդեցությունը երեխայի աճի, զարգացման և ընդհանուր առողջական վիճակի վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև սննդակարգի, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության, շրջակա միջավայրի պայմանների, տարիքային առանձնահատկությունների և այլ գործոնների ազդեցությանը նյութափոխանակային գործընթացների վրա։ Երեխաների դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ նյութափոխանակության համակարգերը կապված են աճի և հյուսվածքների ակտիվ ձևավորման հետ, ուստի նույնիսկ համեմատաբար փոքր շեղումները կարող են ունենալ ավելի ընդգծված ֆունկցիոնալ նշանակություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել արյան և այլ կենսաբանական նյութերի կենսաքիմիական ցուցանիշները, դրանց տարիքային փոփոխությունները և սահմանային վիճակներում առաջացող շեղումները։ Ստացված տվյալների համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել առավել բնորոշ փոփոխությունները և գնահատել դրանց հնարավոր ախտորոշիչ նշանակությունը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է մանկական տարիքում նյութափոխանակային խանգարումների կանխարգելման, վաղ ախտորոշման և երեխայի առողջական վիճակի նկատմամբ ավելի հիմնավորված բժշկական հսկողության կազմակերպման հետ։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել սահմանային վիճակների ժամանակ նյութափոխանակային փոփոխությունների մասին գիտելիքների ընդլայնմանը և երեխաների առողջության պահպանման կանխարգելիչ մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանկաբույժներին, կլինիկական կենսաքիմիկոսներին, ֆիզիոլոգներին, պաթոֆիզիոլոգներին, սնուցման մասնագետներին, բժշկական հետազոտողներին և մանկաբուժական ուղղության ուսանողներին։

Updated: 2026-09-21
Օրգանիզմի սահմանային վիճակներում նյութափոխանակության որոշ օղակների խանգարման առանձնահատկությունները երեխաների մոտ

Free

Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book6 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book10 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book2 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book15 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book9 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book5 Read more