Derluguian, Georgi

Derluguian, Georgi

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Other Subjects

We Just Saw What the World Is About to Become

Հրապարակումը վերլուծական և քաղաքական բնույթի հեղինակային հոդված է, որը Հարավային Կովկասում տեղի ունեցած զարգացումները դիտարկում է միջազգային հարաբերությունների և փոփոխվող աշխարհակարգի ավելի լայն համատեքստում։ Հեղինակը՝ սոցիոլոգ Գեորգի Դերլուգյանը, 2023 թվականի աշնան իրադարձությունները ներկայացնում է ոչ միայն որպես տարածաշրջանային հակամարտության հերթական փուլ, այլև որպես միջազգային համակարգում տեղի ունեցող ավելի խորքային փոփոխությունների դրսևորում։ Հոդվածի կենտրոնում Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ զարգացումներն են, 2023 թվականի սեպտեմբերյան ռազմական գործողությունները և դրանց հետևանքով տարածաշրջանի հայ բնակչության զանգվածային հեռացումը։ Այս իրադարձությունների միջոցով հեղինակը քննարկում է մեծ տերությունների ազդեցության փոփոխությունը, տարածաշրջանային պետությունների դերի ուժեղացումը և նախկին աշխարհաքաղաքական հավասարակշռությունների թուլացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Իրանի և արևմտյան պետությունների դերերին ու շահերին, ինչպես նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի քաղաքական դիրքերին։ Հեղինակը փորձում է ցույց տալ, որ Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող գործընթացները կապված են հետխորհրդային տարածքում Ռուսաստանի ազդեցության փոփոխության, Թուրքիայի տարածաշրջանային հավակնությունների և միջազգային հարաբերությունների ավելի բազմակենտրոն համակարգի ձևավորման հետ։ Քննարկվում են նաև Խորհրդային Միության փլուզումից հետո ձևավորված քաղաքական հարաբերությունները, նախկին հակամարտությունների ժառանգությունը և արտաքին ուժերի ներգրավվածության ազդեցությունը տարածաշրջանային անվտանգության վրա։ Հոդվածում ներկայացված մեկնաբանությունները հեղինակի վերլուծական տեսակետներն են և պետք է տարբերակել հաստատված պատմական փաստերից ու հակամարտող կողմերի պաշտոնական դիրքորոշումներից։ Նյութի հիմնական գաղափարական ուղղություններից մեկը միջազգային կարգի փոփոխության հարցն է․ հեղինակը Հարավային Կովկասի օրինակը դիտարկում է որպես հնարավոր ցուցիչ այն աշխարհի, որտեղ տարածաշրջանային ուժերը կարող են ավելի ինքնուրույն գործել, իսկ նախկին գերիշխող տերությունների ազդեցությունը՝ նվազել կամ վերափոխվել։ Հրապարակումը կարևոր նյութ է ժամանակակից աշխարհաքաղաքական գործընթացների, հետխորհրդային տարածքի վերափոխումների և Հարավային Կովկասի հակամարտությունների միջազգային նշանակության վերաբերյալ տարբեր վերլուծական մոտեցումներ ուսումնասիրելու համար։

Updated: 2026-09-29
We Just Saw What the World Is About to Become

Free

Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more