Դոխոյան, Ռուզաննա Յուրիի

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է արդի հայերենի ասացական բայերի իմաստակառուցվածքային ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել խոսքային հաղորդակցության գործընթացը արտահայտող բայերի իմաստային կազմակերպվածությունը, փոխհարաբերություններն ու գործածության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են այն բայական միավորները, որոնք տարբեր ձևերով արտահայտում են խոսելու, հաղորդելու, տեղեկացնելու, հարցնելու, պատասխանելու, պատմելու, բացատրելու, պնդելու, հերքելու, խնդրելու և այլ հաղորդակցական գործողություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ բայերի բառային իմաստի կառուցվածքին, իմաստային բաղադրիչներին և այն հատկանիշներին, որոնց միջոցով դրանք տարբերվում կամ մերձենում են միմյանց։ Աշխատության մեջ կարող են առանձնացվել իմաստային խմբեր և ենթախմբեր՝ ըստ խոսքային գործողության բնույթի, հաղորդակցության նպատակի, խոսողի վերաբերմունքի, հասցեատիրոջ առկայության և հաղորդվող բովանդակության առանձնահատկությունների։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բայերի բազմիմաստությանը, իմաստային փոխաբերական ընդլայնումներին, հոմանիշային և հականիշային հարաբերություններին, ինչպես նաև ընդհանուր և տարբերակիչ իմաստային հատկանիշների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև ասացական բայերի շարահյուսական կապակցելիության վերլուծություն՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի լրացումներ, կառույցներ և խոսքային համատեքստեր են բնորոշ դրանց գործածությանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում խոսողի վերաբերմունքը, հաղորդակցության նպատակը և խոսքային գործողության եղանակը արտահայտող իմաստային նրբերանգներին, որոնք հաճախ պայմանավորում են բայերի ընտրությունը կոնկրետ հաղորդակցական իրավիճակում։ Արդի հայերենի փաստական նյութի հիման վրա կատարվող վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ասացական բայերի համակարգային կազմակերպվածությունը և դրանց տեղը հայերենի բայական բառապաշարում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հայերենի բառային իմաստաբանության, հաղորդակցական լեզվաբանության և բայական համակարգի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Աշխատանքը կարող է ունենալ նաև գործնական նշանակություն՝ օգտակար լինելով հայերենի բառարանների կազմման, լեզվական ուսուցման, թարգմանության և բնական լեզվի մշակման խնդիրներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, լեզվաբաններին, բառագետներին, իմաստաբանությամբ և շարահյուսությամբ զբաղվող մասնագետներին, հայոց լեզվի ուսուցիչներին, թարգմանիչներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։