Елканидзе, Марат Маратович

Елканидзе, Марат Маратович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

«Մահավամսան՝ որպես հին Շրի Լանկայի բուդդայական գաղափարախոսության հուշարձան (աղբյուրագիտական տեսանկյուններ)»

Աշխատությունը նվիրված է «Մահավամսա» պատմական տարեգրության՝ որպես հին Շրի Լանկայի բուդդայական գաղափարախոսության կարևորագույն գրավոր հուշարձանի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրա աղբյուրագիտական նշանակությանը, պատմական տեղեկատվության բնույթին և գաղափարախոսական բովանդակությանը։ «Մահավամսան» Շրի Լանկայի պատմամշակութային ժառանգության առանցքային ստեղծագործություններից է, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել կղզու պատմական անցյալի ընկալումը, բուդդայականության տարածման ու հաստատման գործընթացները, կրոնական հաստատությունների ձևավորումը և դրանց դերը հասարակական ու քաղաքական կյանքի կազմակերպման գործում։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում է տարեգրության նշանակությունը ոչ միայն որպես պատմական իրադարձությունների մասին տեղեկություններ պահպանած գրավոր աղբյուրի, այլև որպես գաղափարախոսական ստեղծագործության, որն արտահայտում է բուդդայական աշխարհայացքը, կրոնական արժեքները և պատմության մեկնաբանման առանձնահատուկ սկզբունքները։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ հին Շրի Լանկայի պատմական հիշողությունը ձևավորվել և փոխանցվել է բուդդայական կրոնական միջավայրում, ինչի հետևանքով պատմական իրադարձությունների ներկայացումը հաճախ միահյուսվում է կրոնական պատկերացումներին, բարոյական գնահատականներին և վարդապետական նպատակադրումներին։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ պատմական երկի տեղեկատվական արժեքին, դրա կազմավորման ու փոխանցման առանձնահատկություններին, պատմական փաստերի և կրոնական մեկնաբանությունների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև պատմական նյութի քննադատական օգտագործման անհրաժեշտությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բուդդայական միաբանությունների, հոգևոր առաջնորդների, թագավորական իշխանության և կրոնական ավանդույթի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ հարաբերություններն էական դեր են ունեցել Շրի Լանկայի պետականության, հասարակական կառուցվածքի և մշակութային ինքնության ձևավորման գործում։ Աշխատանքը կարևոր է նաև հին Հարավային Ասիայի պատմության ու կրոնական մտքի ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմագրական ավանդույթները ծառայել կրոնական արժեքների պահպանման, տարածման և սերունդներին փոխանցման նպատակներին։ Այն արժեքավոր նյութ է արևելագիտությամբ, բուդդայականության պատմությամբ, հին Շրի Լանկայի քաղաքական ու մշակութային պատմությամբ և պատմական աղբյուրների քննությամբ հետաքրքրվողների համար՝ նպաստելով կրոնական գաղափարախոսության ազդեցության, պատմական հիշողության ձևավորման և գրավոր ժառանգության գիտական գնահատման ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Updated: 2026-11-20
«Մահավամսան՝ որպես հին Շրի Լանկայի բուդդայական գաղափարախոսության հուշարձան (աղբյուրագիտական տեսանկյուններ)»

Free

Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more