Գարագաշյանց, Մատաթիա

Գարագաշյանց, Մատաթիա

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Pedagogy

Ուսմունքների նկարագիր․ գրագիտության յուրաքանչյուր ճյուղի բնությունը, պատմությունը, անհրաժեշտությունն ու օգուտը

Աշխատությունը կրթական և գիտաճանաչողական բնույթի ընդարձակ ուսումնասիրություն է, որի հիմնական նպատակն է ներկայացնել գրագիտության տարբեր ճյուղերի բնույթը, ձևավորման պատմությունը, նշանակությունը և մարդու մտավոր ու հասարակական կյանքում ունեցած օգտակարությունը։ Գիրքը գիտելիքը դիտարկում է որպես անհատի զարգացման, մտածողության կատարելագործման և հասարակության առաջընթացի կարևորագույն պայման՝ ընդգծելով ուսման անհրաժեշտությունը ոչ միայն գործնական հմտություններ ձեռք բերելու, այլև աշխարհը ճանաչելու, երևույթները հասկանալու և սեփական դատողություններն ինքնուրույն ձևավորելու համար։ Յուրաքանչյուր գիտական կամ ուսումնական բնագավառի մասին խոսելիս ուշադրություն է դարձվում դրա բովանդակային առանձնահատկություններին, առաջացման ու զարգացման ընթացքին, ուսումնասիրության առարկային և մարդու կյանքում ունեցած կիրառական ու մտավոր արժեքին։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին գիտելիքի տարբեր ոլորտները դիտարկել ոչ թե որպես իրարից անջատ տեղեկությունների ամբողջություն, այլ որպես փոխկապակցված համակարգ, որի յուրաքանչյուր բաղադրիչ նպաստում է ընդհանուր կրթվածության ձևավորմանը։ Աշխատության կարևոր գաղափարներից է ուսման և գրագիտության բազմակողմանի նշանակության բացահայտումը․ գիտելիքը ներկայացվում է որպես անհատի բարոյական, մտավոր և հասարակական հասունացման միջոց, իսկ կրթությունը՝ որպես մշակութային ժառանգության պահպանման ու փոխանցման հիմք։ Պատմական դիտարկումների ընդգրկումը նպաստում է գիտությունների և ուսումնական առարկաների զարգացման ընթացքը հասկանալուն, դրանց ձևավորման պայմաններն ու մարդկության կուտակած փորձի նշանակությունը գնահատելուն։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես ընդհանուր կրթական ուղեցույց՝ խթանելով ընթերցանության, հետազոտական հետաքրքրության, տրամաբանական մտածողության և գիտելիքի նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի զարգացումը։ Այն նաև արտացոլում է 19-րդ դարի հայ լուսավորական մտքի այն ուղղությունը, որը կարևորում էր գիտությունների տարածումը, կրթական համակարգի կատարելագործումը և ազգային մտավոր կյանքի զարգացումը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ մանկավարժական մտքի, գիտելիքի հանրամատչելի ներկայացման, կրթական գաղափարների պատմության և Մխիթարյանների գիտակրթական գործունեության ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ հետաքրքրություն ներկայացնելով գիտության պատմությամբ ու համակողմանի կրթության նշանակությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-10
Ուսմունքների նկարագիր․ գրագիտության յուրաքանչյուր ճյուղի բնությունը, պատմությունը, անհրաժեշտությունն ու օգուտը

Free

Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book4 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more