Ղազարյան, Սարգիս Հովսեփի

History

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հորդանանի և Իսրայելի միջև հարաբերությունների զարգացման ուսումնասիրությանը 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով առճակատումից դեպի համագործակցություն անցման գործընթացին։ Հետազոտությունը ներկայացնում է երկու երկրների հարաբերությունների քաղաքական, դիվանագիտական, անվտանգային և տնտեսական փոփոխությունները՝ դրանք դիտարկելով Մերձավոր Արևելքի ընդհանուր աշխարհաքաղաքական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է այն պատմական և քաղաքական նախադրյալների վերլուծությունը, որոնք երկար ժամանակ պայմանավորել են երկու պետությունների միջև լարվածությունը, փոխադարձ անվստահությունը և տարածաշրջանային հակամարտությունների ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այն գործոնները, որոնք աստիճանաբար նպաստեցին երկխոսության հաստատմանը և հարաբերությունների կարգավորմանը՝ ներառյալ տարածաշրջանային քաղաքական փոփոխությունները, խաղաղության գործընթացը, արտաքին դերակատարների միջնորդական ազդեցությունը և երկու երկրների անվտանգության շահերի վերաիմաստավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման գործընթացին և դրա հետագա զարգացմանը, ինչպես նաև քաղաքական երկխոսության ինստիտուցիոնալացմանը։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև տնտեսական համագործակցության զարգացումը, առևտրային կապերը, ջրային ռեսուրսների կառավարման խնդիրները և այն ոլորտները, որտեղ փոխադարձ շահերը հնարավորություն են տվել ձևավորել համագործակցության մեխանիզմներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում անվտանգային համագործակցությանը, սահմանային կայունությանը և տարածաշրջանային սպառնալիքների նկատմամբ երկու երկրների մոտեցումներին, քանի որ այս գործոնները զգալի ազդեցություն են ունեցել հարաբերությունների խորացման կամ սահմանափակման վրա։ Միաժամանակ գիրքը ցույց է տալիս, որ համագործակցության հաստատումը չի վերացրել բոլոր հակասությունները․ պաղեստինյան հիմնախնդիրը, Երուսաղեմի կարգավիճակը, տարածաշրջանային ճգնաժամերը և հասարակական տարբեր ընկալումները շարունակում են կարևոր դեր ունենալ երկկողմ հարաբերությունների դինամիկայում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են երկարատև հակամարտության և անվստահության պայմաններում պետությունները, ելնելով քաղաքական ու տնտեսական շահերից, աստիճանաբար անցնել հարաբերությունների կարգավորման և գործնական համագործակցության։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերությունների, դիվանագիտության, Մերձավոր Արևելքի պատմության և քաղաքականության, տարածաշրջանային անվտանգության ու հակամարտությունների կարգավորման խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է Հորդանան-Իսրայել հարաբերությունների վերափոխման համապարփակ ուսումնասիրություն՝ ցույց տալով, թե ինչպես են քաղաքական իրողությունները, անվտանգային շահերը, տնտեսական փոխկախվածությունը և դիվանագիտական գործընթացները նպաստել առճակատումից դեպի ավելի կառուցողական և համագործակցային հարաբերությունների անցմանը։