Գրիգորյան, Սյուզաննա Սերգեյի

Գրիգորյան, Սյուզաննա Սերգեյի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Culture

Հայկական խճանկարչության գեղարվեստական ձևաստեղծման եղանակները

Աշխատությունը նվիրված է հայկական խճանկարչության գեղարվեստական ձևաստեղծման սկզբունքների, արտահայտչամիջոցների և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով ազգային կերպարվեստի և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում խճանկարի պատկերային կառուցվածքի ձևավորման եղանակները, կոմպոզիցիոն կազմակերպումը, գունային հարաբերությունները, նյութի և ձևի փոխազդեցությունը, մակերևույթի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և առանձին տարրերի միջոցով ամբողջական գեղարվեստական պատկերի ստեղծման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ տարբեր չափերի, ձևերի և գունային երանգների մասնիկները միավորվում են մեկ միասնական հորինվածքի մեջ՝ ստեղծելով պատկերային ռիթմ, շարժում, ծավալի կամ տարածության տպավորություն։ Ուսումնասիրվում են հայկական արվեստին բնորոշ զարդանախշային համակարգերը, երկրաչափական ու բուսական մոտիվները, խորհրդանշական պատկերները և դրանց վերափոխումները խճանկարչական ստեղծագործություններում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ազգային գեղարվեստական ավանդույթների և ժամանակակից ստեղծագործական մոտեցումների փոխհարաբերությանը՝ պարզելու համար, թե պատմական մշակութային ժառանգության տարրերն ինչպես են վերաիմաստավորվում նոր գեղարվեստական միջավայրում։ Քննության առարկա են դառնում նաև նյութերի ընտրության և տեխնիկական հնարավորությունների ազդեցությունը ստեղծագործության գեղարվեստական կերպարի վրա, քանի որ քարի, ապակու, խեցեղենի և այլ նյութերի գույնը, կառուցվածքը, լուսային հատկություններն ու մակերևույթը կարող են հանդես գալ որպես ինքնուրույն արտահայտչական գործոններ։ Անդրադարձ է կատարվում խճանկարի և ճարտարապետական տարածության փոխհարաբերությանը, հատկապես այն դեպքերում, երբ ստեղծագործությունը նախատեսված է շենքերի ներքին կամ արտաքին հարդարման, հասարակական տարածքների և մոնումենտալ միջավայրի համար։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական խճանկարչության մեջ ձևավորված ոճական ուղղությունները, հեղինակային լուծումների առանձնահատկությունները և գեղարվեստական լեզվի զարգացման միտումները։ Աշխատությունն ունի կարևոր նշանակություն հայկական արվեստի պատմության, մոնումենտալ և դեկորատիվ արվեստի ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով խճանկարչության ազգային առանձնահատկությունների, ստեղծագործական մեթոդների և գեղարվեստական ձևաստեղծման համակարգի առավել ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-09-29
Հայկական խճանկարչության գեղարվեստական ձևաստեղծման եղանակները

Free

Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book5 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book6 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book14 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book19 Read more