Хабибуллаев, Акрам Таирович

Хабибуллаев, Акрам Таирович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Աս-Սաալիբիի «Ալ-Իջազ վա-լ-իջազ» ժողովածուն որպես գրական հուշարձան․ ուսումնասիրություն, թարգմանություն և պատմաբանասիրական մեկնաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան արաբ գրականության կարևորագույն ներկայացուցիչներից մեկի՝ Աբու Մանսուր աս-Սաալիբիի գրական ժառանգությանը և նրա «Ալ-Իջազ վա-լ-իջազ» ժողովածուի՝ որպես գրական ու մշակութային արժեքավոր հուշարձանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է արաբական դասական գրականության այնպիսի մի բնագավառ, որտեղ առանձնահատուկ նշանակություն ունեն խոսքի հակիրճությունը, մտքի արտահայտչականությունը, լեզվական ճշգրտությունը, ոճական նրբությունը և բովանդակային խտությունը։ Աշխատանքի կենտրոնում աս-Սաալիբիի ստեղծագործական ժառանգության, գրական մտածողության և ժողովածուի կառուցվածքային ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների բացահայտումն է՝ այն դիտարկելով միջնադարյան արաբ մտավոր և գրական կյանքի ընդհանուր համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու արաբական գրական ավանդույթում հակիրճ ու դիպուկ խոսքի մշակույթին, որի շրջանակներում կարճ արտահայտությունները, իմաստալից ձևակերպումները, սրամիտ դիտարկումները և լեզվական նրբագեղությունը ձեռք են բերել ոչ միայն գեղարվեստական, այլև ճանաչողական ու դաստիարակչական նշանակություն։ Ժողովածուի գրական արժեքը պայմանավորված է խոսքի սեղմության և իմաստային խորության համադրմամբ, ինչպես նաև լեզվական միջոցների այնպիսի կիրառությամբ, որի շնորհիվ փոքրածավալ արտահայտությունը կարող է փոխանցել ընդարձակ միտք, արտահայտել բարդ գաղափար կամ ամփոփել մարդկային փորձի կարևոր դիտարկում։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է բնագրի ուսումնասիրությունն ու թարգմանությունը, որոնք ընթերցողին հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու արաբական միջնադարյան գրականության լեզվական առանձնահատկություններին, արտահայտչական հնարավորություններին և գեղագիտական սկզբունքներին։ Պատմաբանասիրական մեկնաբանությունը լրացնում է ուսումնասիրության գիտական բովանդակությունը՝ լուսաբանելով տեքստի լեզվական, գրական և մշակութային շերտերը, բացահայտելով այն միջավայրը, որտեղ ձևավորվել և տարածում են ստացել տվյալ գրական ավանդույթները։ Այս առումով աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն աս-Սաալիբիի ստեղծագործության ճանաչման, այլև միջնադարյան արաբ գրականության զարգացման օրինաչափությունների, գրական ժանրերի, հռետորական արվեստի և դասական արաբերենի գեղարվեստական ներուժի ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում արևելագիտությամբ, արաբագիտությամբ, համեմատական գրականագիտությամբ, թարգմանության տեսությամբ և պատմական լեզվաբանությամբ հետաքրքրվող մասնագետներին ու ընթերցողներին։ Աշխատությունը նպաստում է արաբական գրական ժառանգության առավել խորքային ընկալմանը՝ միաժամանակ ընդգծելով միջնադարյան արևելյան գրականության նշանակությունը համաշխարհային գրական մտքի պատմության մեջ և հնարավորություն ընձեռելով գնահատելու այն մշակութային ու գեղագիտական արժեքները, որոնք պահպանել են իրենց արդիականությունը նաև ժամանակակից ընթերցողի համար։

Updated: 2026-11-21
Աս-Սաալիբիի «Ալ-Իջազ վա-լ-իջազ» ժողովածուն որպես գրական հուշարձան․ ուսումնասիրություն, թարգմանություն և պատմաբանասիրական մեկնաբանություն

Free

Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more