Հակոբյան, Տարոն Վլադիկի

History

Աշխատությունը նվիրված է 1991 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1994 թվականի մայիսը Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած քաղաքական և ինստիտուցիոնալ գործընթացների պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում Խորհրդային Միության կազմալուծման ժամանակաշրջանում տարածաշրջանում ձևավորված քաղաքական իրավիճակը, ինքնորոշման շուրջ զարգացումները և նոր կառավարման մարմինների ստեղծման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում 1991 թվականին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հռչակմանը, դրան հաջորդած քաղաքական և վարչական վերափոխումներին, ինչպես նաև օրենսդիր ու գործադիր կառույցների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են կառավարման համակարգի կազմակերպման, իրավական ակտերի ընդունման, տեղական իշխանության մարմինների գործունեության և պետական ինստիտուտների ձևավորման հետ կապված գործընթացները։ Դրանք դիտարկվում են հայ-ադրբեջանական հակամարտության և լայնածավալ ռազմական գործողությունների պայմաններում, ինչը էականորեն ազդել է հասարակական կյանքի, կառավարման և տնտեսության կազմակերպման վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև սոցիալական և տնտեսական կառավարման խնդիրներին, բնակչության կենսական կարիքների ապահովմանը և արտակարգ պայմաններում հաստատությունների գործունեությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արտաքին քաղաքական կապերի և միջազգային միջնորդական գործընթացների ուսումնասիրությունը։ 1992 թվականին ստեղծված ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացը դարձավ հակամարտության խաղաղ կարգավորման միջազգային հիմնական ձևաչափերից մեկը, իսկ 1994 թվականի մայիսին ձեռք բերված հրադադարը դադարեցրեց այդ փուլի լայնածավալ ռազմական գործողությունները՝ չլուծելով հակամարտության վերջնական քաղաքական կարգավիճակի հարցը։ Պատմական վերլուծության ընթացքում կարևոր է տարբերակել տվյալ ժամանակաշրջանում տեղում ձևավորված կառավարման ինստիտուտների փաստացի գործունեությունը և դրանց միջազգային իրավական կարգավիճակի շուրջ առկա տարաձայնությունները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե քաղաքական ճգնաժամի և հակամարտության պայմաններում ինչպես էին ձևավորվում նոր վարչական ու քաղաքական կառույցներ և ինչ խնդիրների էին բախվում դրանց գործունեության կազմակերպման ընթացքում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քաղաքական պատմության, պետական կառավարման և հակամարտությունների պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով 1991–1994 թվականների իրադարձությունների ու ինստիտուցիոնալ վերափոխումների համակարգված պատմական քննություն։