ԼՂՀ-ի հռչակումը և պետական շինարարության գործընթացը (1991 թ. սեպտեմբեր-1994 թ. մայիս)

Lեզվաբանություն

Գիրքը նպատակ ունի միաժամանակ ապահովել մասնագիտական գիտելիքներ թեթև արդյունաբերության ոլորտում և զարգացնել անգլերեն լեզվի մասնագիտական հաղորդակցական կարողությունները՝ հատկապես տեխնիկական տերմինաբանության ճիշտ օգտագործման տեսանկյունից։ Աշխատությունում ներկայացվում են կաշվի և մորթու վերամշակման հիմնական փուլերը՝ հումքի նախապատրաստումից մինչև վերջնական արտադրանքի ստացում, ինչպես նաև կիրառվող քիմիական և մեխանիկական գործընթացները, սարքավորումների տեսակները և արտադրական տեխնոլոգիական շղթան։ Զուգահեռաբար տրվում են անգլերեն լեզվով տեքստեր, բառապաշարային վարժություններ և մասնագիտական երկխոսություններ, որոնք ուղղված են տեխնիկական անգլերենի յուրացմանը և մասնագիտական հաղորդակցության զարգացմանը։ Հեղինակները շեշտադրում են ոլորտային բառապաշարի ճիշտ կիրառման կարևորությունը միջազգային արտադրական և կրթական միջավայրում։ Գիրքը նախատեսված է տեխնոլոգիական մասնագիտությունների ուսանողների, ինժեներների և մասնագիտական անգլերեն ուսումնասիրողների համար՝ ծառայելով որպես գործնական և լեզվական համակցված ուսումնական ուղեցույց։

Տնտեսագիտություն

Այս տնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է պետական ձեռնարկատիրության դերին, բնութագրին և զարգացման հեռանկարներին Հայաստանի Հանրապետությունում՝ շուկայական տնտեսության պայմաններում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են պետական մասնակցությամբ ձեռնարկությունների կազմակերպաիրավական ձևերը, կառավարման առանձնահատկությունները և արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է պետական հատվածի ներգրավվածության նպատակահարմարությունը տնտեսության ռազմավարական ոլորտներում, ինչպես նաև պետական ձեռնարկությունների ազդեցությունը մրցակցային միջավայրի, զբաղվածության և տնտեսական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման թափանցիկության, կորպորատիվ կառավարման սկզբունքների ներդրման, մասնավոր և պետական հատվածների համագործակցության մոդելների և պետական սեփականության արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումներ և կիրառական վերլուծություն՝ առաջարկելով պետական ձեռնարկատիրության բարելավման և զարգացման հնարավոր ուղղություններ։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսիստների և հանրային քաղաքականության ոլորտի հետազոտողների համար։

Մաթեմատիկա

Այս գիրքը ներկայացնում է սովորական դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության հիմունքները՝ բացատրելով, թե ինչպես են մաթեմատիկական հավասարումները նկարագրում փոփոխվող մեծությունների միջև կապերը ժամանակի կամ այլ փոփոխականի նկատմամբ։ Գրքում քննարկվում են առաջին և բարձր կարգի դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման հիմնական մեթոդները, ինչպիսիք են փոփոխականների բաժանումը, ինտեգրող գործոնի կիրառումը, համասեռ և ոչ համասեռ հավասարումների լուծումները, ինչպես նաև գծային համակարգերի ուսումնասիրությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև սկզբնական պայմաններով խնդիրներին, կայունության գաղափարին և այն կիրառություններին, որոնք դիֆերենցիալ հավասարումները ունեն ֆիզիկայում, ինժեներիայում, տնտեսագիտությունում և այլ գիտություններում։ Նյութը ներկայացված է քայլ առ քայլ բացատրություններով և օրինակներով, որոնք օգնում են հասկանալ ինչպես տեսական հիմքերը, այնպես էլ գործնական կիրառությունները։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների և մաթեմատիկական վերլուծությամբ հետաքրքրվողների համար՝ ապահովելով ամուր հիմք դիֆերենցիալ հավասարումների ուսումնասիրության մեջ։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հարվահանաձև գեղձերի, պարաթհորմոնի և կալցիումային հավասարակշռության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը հիպոթալամուս-նեյրոհիպոֆիզային համակարգի գործունեության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում օրգանիզմի նյարդային և ներզատական կարգավորման մեխանիզմների փոխազդեցությունն է՝ հատկապես այն գործընթացները, որոնց միջոցով կալցիումի հոմեոստազին մասնակցող հորմոնային համակարգը կարող է կապված լինել հիպոթալամուսի և նեյրոհիպոֆիզի ֆունկցիոնալ ակտիվության հետ։ Քննության են առնվում հարվահանաձև գեղձերի ֆիզիոլոգիական նշանակությունը, պարաթհորմոնի կարգավորիչ դերը և արտաբջջային կալցիումի մակարդակի պահպանման ընդհանուր սկզբունքները։ Կալցիումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հանքային փոխանակության կարևոր բաղադրիչ, այլև որպես բջջային ազդանշանային գործընթացների, նյարդային հաղորդման և հորմոնների արտազատման մեխանիզմների հետ կապված գործոն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիպոթալամուսի նեյրոսեկրետոր գործունեությանը և նեյրոհիպոֆիզի միջոցով իրականացվող հորմոնային կարգավորմանը՝ փորձելով բացահայտել դրանց հնարավոր ֆունկցիոնալ կապերը կալցիումային հոմեոստազի հետ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր ֆիզիոլոգիական վիճակներում հորմոնային և կենսաքիմիական ցուցանիշների փոփոխությունների համեմատական գնահատում՝ պարզելու կարգավորիչ համակարգերի միջև առկա փոխադարձ ազդեցությունների օրինաչափությունները։ Կարևորվում է հետադարձ կապի սկզբունքը, որի միջոցով ներզատական համակարգի տարբեր օղակներ մասնակցում են օրգանիզմի ներքին միջավայրի հարաբերական կայունության պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հարվահանաձև գեղձերի գործունեությունը ավելի լայն նեյրոէնդոկրին համակարգի մաս՝ ընդգծելով, որ հորմոնային կարգավորումը ձևավորվում է բազմաթիվ փոխկապակցված մեխանիզմների միջոցով։ Նման մոտեցումը կարևոր է հանքային փոխանակության, նեյրոսեկրեցիայի և ներզատական կարգավորման ընդհանուր ֆիզիոլոգիական հիմքերի ավելի խորքային ընկալման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է էնդոկրինոլոգիայի, նեյրոֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի մոտեցումները՝ նպաստելով կալցիումի հոմեոստազը և հիպոթալամուս-նեյրոհիպոֆիզային գործունեությունը կապող ֆունկցիոնալ փոխհարաբերությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է IV–XIX դարերի հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության մեջ բազմագույն ձևավորման դերի և գեղարվեստական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է գույնի կիրառման սկզբունքների, տարբեր երանգների համադրության և դրանց միջոցով ճարտարապետական կառույցի ամբողջական գեղարվեստական կերպարի ձևավորման առանձնահատկությունների վրա։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են բնական շինանյութերի գունային հատկությունները, քարատեսակների ընտրությունը, արտաքին և ներքին հարդարանքի գունային լուծումները, որմնանկարչությունը, զարդարվեստը և դեկորատիվ այլ տարրերը փոխազդել ճարտարապետական ձևերի հետ՝ ստեղծելով միասնական գեղարվեստական միջավայր։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գույնի և ճարտարապետական ծավալի փոխհարաբերությանը, լուսավորության ազդեցությանը գունային ընկալման վրա, ինչպես նաև բազմագույն հորինվածքների խորհրդանշական, գեղագիտական և հոգևոր նշանակությանը։ Դիտարկվում են հայկական եկեղեցիների, վանական համալիրների և այլ պաշտամունքային կառույցների գեղարվեստական լուծումների զարգացման տարբեր փուլերը՝ հնարավորություն տալով հետևել բազմագույն ձևավորման ավանդույթների փոփոխություններին երկարատև պատմական ժամանակաշրջանի ընթացքում։ Ուշադրություն է դարձվում նաև ճարտարապետության, քանդակագործության, որմնանկարչության և դեկորատիվ արվեստի փոխադարձ կապերին, որոնց համադրությունը մեծ դեր է ունեցել հայկական եկեղեցական կառույցների ինքնատիպ կերպարի ձևավորման գործում։ Պատմական տարբեր ժամանակաշրջանների օրինակների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես շարունակական գեղարվեստական ավանդույթները, այնպես էլ ժամանակի ընթացքում առաջացած ոճական և գունային փոփոխությունները։ Բազմագույն ձևավորումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես արտաքին զարդարանքի միջոց, այլև որպես ճարտարապետական գաղափարի արտահայտման կարևոր բաղադրիչ, որն ընդգծում է կառույցի առանձին հատվածները, ձևավորում տարածության ընկալումը և նպաստում ընդհանուր գեղարվեստական ու խորհրդանշական բովանդակության բացահայտմանը։ Աշխատությունը կարևոր նյութ է հայկական միջնադարյան և նոր շրջանի ճարտարապետական ժառանգության գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրման համար և կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության պատմությամբ, արվեստաբանությամբ, հայկական մշակույթով, եկեղեցական արվեստով, հուշարձանագիտությամբ և մշակութային ժառանգության պահպանությամբ հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Ինֆորմատիկա

Գիրքը նվիրված է ժողովրդագրական և բժշկագիտական վիճակագրական մոդելների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով բնակչության կառուցվածքի, առողջապահական ցուցանիշների և հիվանդացության ու մահացության դինամիկայի վերլուծության ժամանակակից մաթեմատիկական մոտեցումները։ Աշխատությունում դիտարկվում են ժողովրդագրական գործընթացների՝ ծնելիության, մահացության, միգրացիայի և բնակչության ծերացման մոդելավորման սկզբունքները, ինչպես նաև դրանց կապը առողջապահական համակարգի վիճակագրական տվյալների հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է բժշկագիտական վիճակագրության հիմնական մեթոդները՝ ներառյալ ռեգրեսիոն, կոռելյացիոն և ժամանակային շարքերի վերլուծությունը, որոնք կիրառվում են հիվանդությունների տարածվածության, բուժման արդյունավետության և առողջապահական ռիսկերի գնահատման համար։ Գրքում ընդգծվում է մաթեմատիկական մոդելավորման դերը հանրային առողջապահության քաղաքականության մշակման, կանխատեսումների կազմման և ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման գործընթացներում։ Ներկայացված են նաև տարբեր մոդելների համեմատական վերլուծություններ, դրանց կիրառելիությունը իրական տվյալների վրա և սահմանափակումները։ Աշխատությունը նախատեսված է ժողովրդագիրների, վիճակագիրների, բժիշկների, համաճարակաբանների, տնտեսագետների, գիտական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտություններով ուսանողների համար՝ նպաստելով առողջապահական և ժողովրդագրական գործընթացների քանակական ուսումնասիրության զարգացմանը։