ԼՂՀ-ի հռչակումը և պետական շինարարության գործընթացը (1991 թ. սեպտեմբեր-1994 թ. մայիս)

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդի ստեղծագործություններում անհատի և նրա ներքին ու սոցիալական դրամայի քննությանը՝ բացահայտելով այն հակասությունները, որոնք ձևավորում են նրա հերոսների ճակատագիրը։ Ֆիցջերալդի գրական աշխարհում անհատը հաճախ հայտնվում է երազանքի և իրականության, անձնական ցանկության և հասարակական սահմանափակումների, սիրո և նյութական շահի, ինքնահաստատման և ինքնակործանման միջև։ Նրա ստեղծագործությունների հերոսները ձգտում են հասնել երջանկության, սիրո, հաջողության կամ հասարակական բարձր դիրքի, սակայն այդ ձգտումները հաճախ բախվում են սոցիալական անհավասարությանը, ժամանակի բարոյական փոփոխություններին և սեփական ներաշխարհի հակասություններին։ Այսպիսով, անհատի դրաման Ֆիցջերալդի մոտ միաժամանակ անձնական և հասարակական բնույթ ունի։ Ուսումնասիրության կարևոր առանցքներից է ամերիկյան երազանքի գաղափարը։ Ֆիցջերալդի ստեղծագործություններում հաջողության, հարստության և ինքնակերտման խոստումը սկզբում կարող է թվալ անհատի ազատության և ինքնիրացման հնարավորություն, սակայն հերոսների փորձը հաճախ բացահայտում է այդ գաղափարի հակասական և կործանարար կողմերը։ Հարստությունը և հասարակական ճանաչումը միշտ չէ, որ ապահովում են ներքին բավարարվածություն, իսկ սոցիալական վերելքը չի վերացնում դասակարգային պատնեշները։ Այդ պատճառով երազանքը աստիճանաբար վերածվում է պատրանքի, իսկ դրա ձախողումը՝ հերոսի հոգեբանական դրամայի հիմնական պատճառներից մեկի։ Հատկապես կարևոր է անհատի և հասարակական միջավայրի հակադրությունը։ Ֆիցջերալդի հերոսները ապրում են արագ փոփոխվող ամերիկյան հասարակության մեջ, որտեղ նյութական հաջողությունը, սպառողական մշակույթը, սոցիալական դիրքը և արտաքին փայլը ձեռք են բերում մեծ նշանակություն։ Այդ միջավայրում մարդուն հաճախ գնահատում են ոչ թե նրա ներքին արժեքներով, այլ ունեցվածքով, հեղինակությամբ և հասարակական կապերով։ Հերոսի անձնական ինքնությունը սկսում է կախված լինել արտաքին գնահատականից, ինչի հետևանքով առաջանում է օտարման և հոգևոր դատարկության զգացում։ Այս երևույթը հատկապես ընդգծված է այն ստեղծագործություններում, որտեղ հեղինակը քննադատաբար է ներկայացնում 1920-ականների նյութապաշտական մշակույթը։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում սիրո թեման։ Ֆիցջերալդի հերոսների համար սերը հաճախ ոչ միայն զգացմունքային կապ է, այլև կյանքի իմաստը գտնելու, սեփական երազանքն իրականացնելու և անցյալը վերականգնելու միջոց։ Սակայն սերը հաճախ բախվում է սոցիալական տարբերություններին, ժամանակի փոփոխությանը և մարդու անկատարությանը։ Հերոսը կարող է սիրելի անձին վերածել իդեալականացված երազանքի, իսկ իրական մարդը չի կարող համապատասխանել այդ իդեալական պատկերին։ Արդյունքում սիրո պատմությունը վերածվում է մարդու՝ սեփական պատրանքների հետ բախվելու պատմության։ Ֆիցջերալդի ստեղծագործություններում կարևոր է նաև անցյալի և ներկայի հակադրությունը։ Հերոսները հաճախ փորձում են վերադառնալ անցյալի որոշակի պահի, վերականգնել կորցրած հարաբերությունները կամ նորից ապրել նախկին երջանկությունը։ Սակայն ժամանակը անդառնալի է, և անցյալը հնարավոր չէ ամբողջությամբ վերականգնել։ Այս անհնարին վերադարձը խորացնում է հերոսների ողբերգականությունը՝ նրանց ստիպելով ընտրություն կատարել իրականության ընդունման և պատրանքին կառչած մնալու միջև։ Անհատի դրաման այս դեպքում դառնում է ժամանակի դեմ մարդու պայքարի արտահայտություն։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև հոգեբանական ինքնաքննության թեման։ Ֆիցջերալդի հերոսները հաճախ գիտակցում են իրենց հակասությունները, հասկանում են սեփական սխալների պատճառները, բայց միշտ չէ, որ կարողանում են փոխել իրենց կյանքը։ Նրանց ողբերգականությունը պայմանավորված է ոչ միայն արտաքին հանգամանքներով, այլև ներքին թուլություններով, ինքնախաբեությամբ, կախվածություններով և սխալ ընտրություններով։ Այս առումով հեղինակի կերպարները միաժամանակ և՛ իրենց միջավայրի զոհերն են, և՛ սեփական որոշումների պատասխանատուները։ Ուսումնասիրության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև հարստության և երջանկության հարաբերությանը։ Ֆիցջերալդի գրական աշխարհում նյութական բարեկեցությունը հաճախ ներկայացվում է որպես արտաքին հաջողության խորհրդանիշ, սակայն այն չի երաշխավորում հոգևոր ամբողջականություն։ Հերոսների անձնական կյանքում առաջացող ճգնաժամերը ցույց են տալիս, որ մարդու ներքին պահանջները չեն կարող ամբողջությամբ բավարարվել նյութական միջոցներով։ Այս գաղափարը կապվում է նաև հասարակական դասակարգերի խնդրի հետ․ սոցիալական բարձր դիրքը կարող է անհասանելի մնալ նույնիսկ այն անհատի համար, որը հարստություն է ձեռք բերել, քանի որ հասարակության մեջ պահպանվում են խորքային դասակարգային տարբերություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի Ֆիցջերալդի հերոսների բարոյական երկիմաստությունը։ Նրանք հազվադեպ են ներկայացվում որպես ամբողջովին դրական կամ բացասական կերպարներ։ Նրանց որոշումների մեջ միահյուսվում են ազնվությունը և ինքնախաբեությունը, սիրո ցանկությունը և եսասիրությունը, առատաձեռնությունն ու սեփական շահը։ Այդ բազմաշերտությունը թույլ է տալիս հեղինակի ստեղծագործությունները դիտարկել որպես մարդու հոգեբանական և բարոյական բնույթի ուսումնասիրություն։ Հերոսի ողբերգությունը հաճախ ծնվում է այն պահից, երբ նրա երազանքները հակասության մեջ են մտնում իրական աշխարհի պահանջների հետ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև «կորուսյալ սերնդի» հոգեբանական մթնոլորտին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո հասարակական արժեքների փոփոխությունը, հիասթափությունը և նախկին իդեալների նկատմամբ անվստահությունը ազդեցություն են թողնում Ֆիցջերալդի կերպարների աշխարհընկալման վրա։ Նրանք ձգտում են վայելքի, հաջողության և սիրո, սակայն այդ ձգտումների ներքո հաճախ թաքնված է դատարկության և իմաստի կորստի զգացումը։ Այս հակադրությունը՝ արտաքին փայլի և ներքին ճգնաժամի միջև, նրա արձակի ամենաբնորոշ գծերից է։ Ֆիցջերալդի ստեղծագործական մեթոդի առանձնահատկությունն այն է, որ անհատի անձնական պատմությունը հաճախ վերածվում է ամբողջ հասարակության հոգեբանական դիմանկարի։ Հերոսի ձախողումը կարող է միաժամանակ բացահայտել սոցիալական համակարգի սահմանափակումները, դասակարգային հակասությունները և ժամանակաշրջանի արժեքային ճգնաժամը։ Այդ պատճառով նրա վեպերն ու պատմվածքները միայն առանձին մարդկանց ողբերգությունների մասին չեն․ դրանք ուսումնասիրում են այն հասարակական միջավայրը, որը ձևավորում է այդ ողբերգությունները։ Այս ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Ֆիցջերալդի ստեղծագործություններում անհատի դրաման ձևավորվում է երազանքի և իրականության, սիրո և կորստի, անցյալի և ներկայի, ազատության և սոցիալական սահմանափակումների բախումից։ Նրա հերոսները ձգտում են երջանկության և ինքնիրացման, սակայն հաճախ հայտնվում են այնպիսի աշխարհում, որտեղ արտաքին հաջողությունը հակասում է ներքին բավարարվածությանը։ Այդ պատճառով Ֆիցջերալդի գրականությունը միաժամանակ կարելի է դիտարկել որպես XX դարի ամերիկյան հասարակության քննադատություն և մարդու հոգեբանական ու բարոյական որոնումների ուսումնասիրություն։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ամերիկյան գրականությամբ, մոդեռնիզմով, հոգեբանական արձակով և XX դարի հասարակական ու մշակութային գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալու անհատի կերպարի, նրա երազանքների և ողբերգական ընտրությունների նշանակությունը Ֆիցջերալդի ստեղծագործական աշխարհում։

Փիլիսոփայություն

Ժան-Պոլ Սարտրի «Էկզիստենցիալիզմը դա մարդասիրություն է» աշխատությունը էքզիստենցիալիստական փիլիսոփայության կարևոր տեքստերից է, որտեղ հեղինակը փորձում է պաշտպանել էքզիստենցիալիզմը իր ժամանակի քննադատություններից և ցույց տալ, որ այն ոչ թե հոռետեսական կամ մարդու արժեքը ժխտող ուսմունք է, այլ հակառակը՝ մարդուն լիակատար ազատություն և պատասխանատվություն վերագրող մարդասիրական փիլիսոփայություն։ Սարտրը ընդգծում է, որ մարդու գոյությունը նախորդում է նրա էությանը, այսինքն մարդը նախ գոյանում է և միայն հետո իր ընտրությունների, գործողությունների և որոշումների միջոցով ձևավորում է իր էությունը, արժեքներն ու ինքնությունը։ Այդ գաղափարը նշանակում է, որ մարդը ամբողջությամբ պատասխանատու է իր կյանքի համար և չի կարող իր գործողությունները արդարացնել նախասահմանված ճակատագրով կամ արտաքին ուժերով։ Աշխատության մեջ նա նաև խոսում է անհանգստության, ընտրության ծանրության և ազատության բեռի մասին՝ նշելով, որ ազատությունը ոչ միայն իրավունք է, այլ նաև պարտականություն, քանի որ յուրաքանչյուր ընտրություն ունի պատասխանատվություն ոչ միայն անհատի, այլև մարդկության հանդեպ՝ քանի որ մարդը իր ընտրություններով ձևավորում է օրինակ մյուսների համար։ Սարտրը հակադրում է էքզիստենցիալիզմը պասիվության և հուսահատության գաղափարներին՝ ներկայացնելով այն որպես ակտիվ կյանքի դիրքորոշում, որտեղ մարդը պետք է ինքնուրույն ստեղծի իմաստ՝ առանց արտաքին բացարձակ արժեքների։

Աշխարհագրություն

Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն աշխատությունը աշխարհագրական և հասարակագիտական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կազմակերպվածությունը, տնտեսական կառուցվածքը և բնակչության սոցիալական առանձնահատկությունները, այն վերլուծում է երկրի բնական ռեսուրսների բաշխվածությունը, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների զարգացման տարածքային տարբերությունները, ինչպես նաև ենթակառուցվածքների՝ տրանսպորտի, էներգետիկայի և քաղաքաշինության դերը տնտեսական զարգացման մեջ, գիրքը անդրադառնում է բնակչության տեղաբաշխմանը, ժողովրդագրական գործընթացներին, քաղաքների և գյուղերի զարգացման առանձնահատկություններին, միաժամանակ ընդգծելով տարածաշրջանային անհավասարությունների և տնտեսական կենտրոնացման խնդիրները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալական զարգացման վրա, ներկայացնելով Հայաստանի տնտեսական և սոցիալական համակարգը որպես փոխկապակցված տարածքային-հասարակական ամբողջություն։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում էլեկտրոնային առևտրի ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է թվային տնտեսության պայմաններում առևտրային հարաբերությունների վերափոխման գործընթացները՝ անդրադառնալով առցանց վաճառքի մեխանիզմներին, տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքներին, իրավական կարգավորմանը և բիզնես միջավայրի զարգացման հնարավորություններին։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են էլեկտրոնային առևտրի ներդրման առավելությունները, առկա խոչընդոտները և այն գործոնները, որոնք ազդում են ոլորտի մրցունակության ու կայուն աճի վրա։ Ներկայացվում են Հայաստանի շուկայի առանձնահատկությունները, սպառողների վարքագծի փոփոխությունները, վճարային համակարգերի զարգացումը, լոգիստիկ հնարավորությունները և թվային գործիքների կիրառման նշանակությունը ժամանակակից ձեռնարկատիրության մեջ։ Հեղինակը դիտարկում է նաև միջազգային փորձը և դրա կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում՝ առաջարկելով ռազմավարական մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել առցանց առևտրի ընդլայնմանը, փոքր և միջին բիզնեսի ակտիվացմանը և արտահանման նոր հնարավորությունների ստեղծմանը։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է տնտեսագիտության, կառավարման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտներով հետաքրքրվողների համար՝ հնարավորություն տալով հասկանալու թվային առևտրի զարգացման ուղղությունները և դրա ազդեցությունը երկրի տնտեսական առաջընթացի վրա։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է թվային պատկերների իմաստաբանական բովանդակության վերլուծության ժամանակակից մեթոդների ուսումնասիրմանն ու դրանց գործնական իրականացմանը։ Հետազոտության առանցքում այն խնդիրն է, թե ինչպես կարելի է համակարգչային մեթոդների միջոցով ոչ միայն ճանաչել պատկերի առանձին տարրերը, այլև բացահայտել դրանց իմաստային նշանակությունը, փոխհարաբերությունները և ընդհանուր բովանդակությունը։ Քննարկվում են թվային պատկերների մշակման, առանձնահատկությունների հայտնաբերման, օբյեկտների ճանաչման, դասակարգման և պատկերային տեղեկատվության ավտոմատ մեկնաբանման հետ կապված խնդիրները։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում պատկերների ներկայացման և վերլուծության այնպիսի մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս մեծածավալ տեսողական տվյալներից առանձնացնել առավել կարևոր և տեղեկատվական հատկանիշները։ Հետազոտվում են նաև պատկերների իմաստաբանական նկարագրության ձևավորման սկզբունքները և այն ալգորիթմները, որոնց միջոցով համակարգը կարող է կապ հաստատել տեսողական առանձնահատկությունների և դրանց համապատասխանող հասկացությունների միջև։ Գործնական հատվածում կարևորվում է մշակված մեթոդների ծրագրային իրականացումը, դրանց արդյունավետության գնահատումը և տարբեր պայմաններում աշխատանքի արդյունքների համեմատական վերլուծությունը։ Նման մոտեցումները կարող են կիրառվել թվային արխիվների և գրադարանների կառավարման, բժշկական պատկերների վերլուծության, անվտանգության համակարգերի, մուլտիմեդիա տվյալների դասակարգման, որոնման համակարգերի և այլ ոլորտներում, որտեղ անհրաժեշտ է մեծ քանակությամբ պատկերային տեղեկատվության ավտոմատ մշակում։ Աշխատանքը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ թվային տվյալների արագ աճի պայմաններում պատկերների ձեռքով դասակարգումն ու նկարագրումը դառնում են ժամանակատար և սահմանափակ արդյունավետությամբ գործընթացներ։ Իմաստաբանական վերլուծության ավտոմատացված մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել տեղեկատվության որոնման արագությունն ու ճշգրտությունը, բարելավել տվյալների կազմակերպումը և ստեղծել ավելի խելացի պատկերային տեղեկատվական համակարգեր։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել համակարգչային գիտությունների, արհեստական բանականության, համակարգչային տեսողության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և թվային տվյալների մշակման ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։