Հայրապետյան, Տաթևիկ Արմենի

Հայրապետյան, Տաթևիկ Արմենի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ադրբեջանի ներքաղաքական զարգացումների դինամիկան 1988-1998 թթ

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի վերջին տասնամյակում Ադրբեջանում տեղի ունեցած ներքաղաքական գործընթացների պատմաքաղաքական ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով խորհրդային համակարգի ճգնաժամից դեպի անկախ պետականության ձևավորում անցման բարդ և հակասական փուլը։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքական ինստիտուտների, իշխանության կառուցվածքի, հասարակական շարժումների և քաղաքական ուժերի հարաբերությունների փոփոխություններն են։ Ուսումնասիրվում են Խորհրդային Միության վերակառուցման քաղաքականության պայմաններում հասարակական և ազգային շարժումների ակտիվացումը, կենտրոնական իշխանության ազդեցության աստիճանական թուլացումը և հանրապետության քաղաքական դաշտում նոր կազմակերպությունների ու առաջնորդների ի հայտ գալը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անկախության հռչակմանը հաջորդած պետականաշինության գործընթացներին, նոր քաղաքական և իրավական ինստիտուտների ձևավորմանը, իշխանության համար մրցակցությանը և ղեկավարության փոփոխություններին։ Քննվում է նաև Ղարաբաղյան հակամարտության ազդեցությունը երկրի ներքաղաքական կյանքի վրա՝ այն դիտարկելով իշխանության լեգիտիմության, հասարակական մոբիլիզացիայի, քաղաքական օրակարգի և պետական կառավարման փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատի և այլ քաղաքական ուժերի գործունեությունը, ինչպես նաև խորհրդային կուսակցական համակարգից բազմակենտրոն քաղաքական միջավայրի անցման առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են 1990-ականների սկզբի քաղաքական անկայունությունը, իշխանափոխությունները, պետական կառույցների վերակազմավորումը և հետագա տարիներին իշխանական համակարգի կենտրոնացման միտումները։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել սահմանադրական ու ինստիտուցիոնալ փոփոխություններին, կուսակցական համակարգի զարգացմանը, ընտրական գործընթացներին և գործադիր ու օրենսդիր իշխանությունների հարաբերություններին։ Ներքաղաքական զարգացումները դիտարկվում են նաև տնտեսական վերափոխումների, սոցիալական դժվարությունների, պատերազմի հետևանքների և հետխորհրդային տարածաշրջանում ձևավորվող նոր աշխարհաքաղաքական միջավայրի հետ փոխկապակցված։ Ժամանակագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել քաղաքական զարգացման տարբեր փուլերը և հետևել դրանց միջև շարունակականությանն ու փոփոխություններին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քաղաքական պատմության, հետխորհրդային փոխակերպումների և պետականաշինության վերլուծության մոտեցումները՝ ներկայացնելով այն գործընթացները, որոնց պայմաններում ձևավորվում և վերափոխվում էր Ադրբեջանի քաղաքական համակարգը դիտարկվող ժամանակաշրջանում։

Updated: 2026-09-21
Ադրբեջանի ներքաղաքական զարգացումների դինամիկան 1988-1998 թթ

Free

Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book2 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book6 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more