Худавердян, Каринэ Константиновна

Худавердян, Каринэ Константиновна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Մուհամմադ ալ-Մուվայլիհիի «Իսա իբն Հիշամի պատմությունը» և մակամայի գրական ավանդույթը․ Եգիպտոսի նոր ժամանակների արձակ ժանրերի ձևավորման խնդիրը

Աշխատությունը նվիրված է եգիպտական նոր ժամանակների գրականության մեջ արձակ ժանրերի ձևավորման և զարգացման կարևորագույն հարցերից մեկին՝ Մուհամմադ ալ-Մուվայլիհիի ստեղծագործության և արաբական դասական մակամայի գրական ավանդույթի փոխհարաբերություններին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում «Իսա իբն Հիշամի պատմությունը» ստեղծագործությունն է, որը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում ժամանակակից արաբական արձակի ձևավորման պատմության մեջ և արտացոլում է եգիպտական գրականության անցումը դասական գրական ձևերից դեպի նոր գեղարվեստական մտածողություն ու պատմողական սկզբունքներ։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում է մակամայի՝ արաբական միջնադարյան գրականության յուրահատուկ արձակ ժանրի պատմական բնույթը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, լեզվական հնարքները և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցները, ինչպես նաև այդ ավանդույթի ազդեցությունը նոր ժամանակների եգիպտական գրականության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են դասական մակամային բնորոշ պատմողական ձևերը, հռետորական ոճը, լեզվական խաղերը, երգիծական տարրերը և հասարակական կյանքի պատկերավորման եղանակները վերաիմաստավորվում նոր գրական միջավայրում՝ ձեռք բերելով ժամանակակից բովանդակություն և գեղարվեստական նոր գործառույթներ։ Մուհամմադ ալ-Մուվայլիհիի ստեղծագործությունը դիտարկվում է որպես ավանդույթի և նորարարության փոխազդեցության արտահայտություն, որտեղ դասական արաբական գրական ժառանգությունը դառնում է հասարակական իրականության քննադատական ներկայացման և նոր արձակ ձևերի որոնման միջոց։ Քննության առարկա են դառնում նաև ստեղծագործության ժանրային բնորոշումը, պատմողական կառուցվածքը, հեղինակի գեղարվեստական դիրքորոշումը և այն գրական սկզբունքները, որոնց միջոցով ձևավորվում է անցումը ավանդական արձակից դեպի նոր ժամանակների արձակ մտածողություն։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ եգիպտական նոր գրականությունը զարգացել է ոչ թե դասական ժառանգության ամբողջական մերժման, այլ դրա ընտրովի յուրացման, վերափոխման և նոր հասարակական ու մշակութային պայմաններին համապատասխանեցման ճանապարհով։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու արաբական գրականության արդիականացման գործընթացը, ավանդական ժանրերի կենսունակությունը և դրանց դերը ժամանակակից գրական ձևերի առաջացման գործում։ Այն արժեքավոր է արաբագիտության, արևելագիտության, համեմատական գրականագիտության և գրական ժանրերի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ նպաստելով եգիպտական նոր գրականության զարգացման առանձնահատկությունների, արաբական արձակի ժանրային փոխակերպումների և դասական գրական ավանդույթի շարունակականության առավել ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-11-21
Մուհամմադ ալ-Մուվայլիհիի «Իսա իբն Հիշամի պատմությունը» և մակամայի գրական ավանդույթը․ Եգիպտոսի նոր ժամանակների արձակ ժանրերի ձևավորման խնդիրը

Free

Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more