Ишханян, Бахши, 1879-1921

Ишханян, Бахши, 1879-1921

Bakhshi Ishkhanyan

menu_book Wikipedia: Հայերեն

1879 թ․ – 1921 թ․ menu_book View materials
Բախշի Իշխանյանը (1879-1921) հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ, թարգմանիչ և խմբագիր էր։ Ծնվել է Խանձք գյուղում, ավարտել է Շուշիի թեմական դպրոցը, սովորել Գևորգյան ճեմարանում, իսկ 1905 թվականին ավարտել է Լայպցիգի առևտրի ինստիտուտը։ 1903 թվականին Ժնևում մասնակցել է Սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական հայկական կազմակերպության (սպեցիֆիկների) հիմնադրմանը, 1906 թվականից խմբագրել է նրա «Կյանք» պաշտոնաթերթը։ 1918-1920 թվականներին ղեկավարել է Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրական բաժնի տեսչությունը, 1921 թվականին անցել է Իրան և այնտեղից Եվրոպա մեկնելու ճանապարհին մահացել է։ Հեղինակ է «Ազգային պրոգրեսը և դասակարգային շահերը» (1908), «Բագուի մեծ սարսափները» (1920) և այլ աշխատությունների, ռուսերենով գրել է նաև Կովկասի ժողովուրդների և հայ-վրացական հակադրության տնտեսական ու հասարակական հիմքերի մասին։

Books by this author (2)

Online

History

Экономические и общественные основы армяно-грузинского антагонизма

Այս աշխատանքը նվիրված է հայ-վրացական հակադրության տնտեսական և հասարակական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով երկու հարևան ժողովուրդների հարաբերությունների պատմական զարգացումը սոցիալ-տնտեսական, քաղաքական և մշակութային գործոնների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են այն տնտեսական մրցակցային գործընթացները, որոնք տարբեր պատմական փուլերում ձևավորել են լարվածություններ առևտրային ուղիների, քաղաքային կենտրոնների ազդեցության և տարածաշրջանային ռեսուրսների բաշխման շուրջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև սոցիալական կառուցվածքների, ազգային ինքնությունների ձևավորման և քաղաքական վերափոխումների ազդեցությանը հասարակական ընկալումների և փոխադարձ հարաբերությունների վրա։ Քննարկվում են պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում դիվանագիտական հարաբերությունների, մշակութային փոխազդեցությունների և պետական քաղաքականությունների դերը՝ որպես հակադրության կամ համագործակցության խթանող գործոններ։ Աշխատությունը եզրակացնում է, որ հայ-վրացական հարաբերությունների պատմական դինամիկան չի կարող դիտարկվել միայն հակադրության տեսանկյունից, քանի որ այն ներառում է նաև երկարատև համագործակցության, փոխկապվածության և տարածաշրջանային ինտեգրման տարրեր, իսկ տնտեսական և հասարակական գործոնները հաճախ միահյուսվել են քաղաքական և մշակութային գործընթացների հետ:

Updated: 2026-08-23
Экономические и общественные основы армяно-грузинского антагонизма

Free

Online

Other Subjects

Народности Кавказа

Աշխատությունը նվիրված է Կովկասի ժողովուրդների պատմության, էթնիկական կազմի, մշակույթի և հասարակական կյանքի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են տարածաշրջանում բնակվող տարբեր ժողովուրդների ծագումը, լեզվական պատկանելությունը, բնակության տարածքները, ավանդույթները, կենցաղը, հավատալիքները և մշակութային առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ժողովուրդների միջև պատմական, տնտեսական և մշակութային փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանի էթնիկական բազմազանության ձևավորման գործընթացները։ Քննարկվում են ազգային ինքնության, սոցիալական կազմակերպման, ժողովրդական մշակույթի և նյութական ու ոչ նյութական ժառանգության պահպանման հարցերը՝ հիմնվելով պատմական, ազգագրական և մարդաբանական տվյալների վրա։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է Կովկասի ժողովուրդների պատմության և մշակույթի ուսումնասիրման համար՝ օգտակար լինելով պատմաբանների, ազգագրագետների, մարդաբանների, կովկասագետների և տարածաշրջանի նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։

Updated: 2026-09-18
Народности Кавказа

Free

Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book4 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more