Կանդալյան, Մհեր Ռաֆիկի

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերում ակտիվների կառավարման առանձնահատկությունների և օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել բանկային ակտիվների ձևավորման, տեղաբաշխման և արդյունավետ օգտագործման հիմնական սկզբունքները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է առևտրային բանկի ակտիվների կառուցվածքը՝ ներառյալ վարկային ներդրումները, բարձր իրացվելի ակտիվները, դրամական միջոցները, արժեթղթերում ներդրումները և այլ ֆինանսական ակտիվները, ինչպես նաև դրանց հարաբերակցությունը բանկի եկամտաբերության, իրացվելիության և ֆինանսական կայունության հետ։ Հայաստանի ֆինանսական համակարգում բանկերը շարունակում են ունենալ գերակշռող դեր, իսկ 2023 թվականի վերջին դրանց բաժին էր ընկնում ֆինանսական համակարգի ակտիվների 83.2%-ը, ինչը ակտիվների կառավարման արդյունավետությունը դարձնում է համակարգային կարևորության խնդիր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարկային պորտֆելի ձևավորմանը, վարկային ռիսկի գնահատմանը, ակտիվների դիվերսիֆիկացմանը և եկամտաբերության ու ռիսկայնության միջև օպտիմալ հարաբերակցության ապահովմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ակտիվների և պարտավորությունների ժամկետային համապատասխանությունը, տոկոսադրույքային և արժութային ռիսկերի կառավարումը, կապիտալի բավարարությունը և իրացվելիության ապահովման մեխանիզմները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ակտիվների որակի գնահատմանը, չաշխատող վարկերի մակարդակին, վարկային ռիսկի կառավարման համակարգերին և սթրես-թեստավորման կիրառմանը։ ՀՀ Կենտրոնական բանկը բանկային ոլորտում կարևորում է ռիսկերի վրա հիմնված վերահսկողությունը, կապիտալի և իրացվելիության բավարար մակարդակների պահպանումը և ռիսկերի խելամիտ կառավարումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բանկերի ակտիվների կառուցվածքի փոփոխություններին՝ պայմանավորված տնտեսական աճով, տոկոսադրույքների դինամիկայով, ֆինանսական շուկաների զարգացմամբ, վարկային պահանջարկով և մակրոտնտեսական անորոշություններով։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել ակտիվների կառավարման և շահութաբերության փոխկապակցվածությանը, քանի որ ակտիվների արդյունավետ տեղաբաշխումը պետք է միաժամանակ ապահովի եկամտի բավարար մակարդակ և վերահսկելի ռիսկ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են կիրառվել ֆինանսական գործակիցների, դինամիկ շարքի, համեմատական և կառուցվածքային վերլուծության մեթոդներ՝ առևտրային բանկերի ակտիվների կառավարման արդյունավետությունը գնահատելու համար։ Կարևոր ուղղություն է նաև ակտիվների կառավարման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ ռիսկերի ինտեգրված կառավարումը, թվայնացումը, տվյալների վերլուծության կիրառումը և ակտիվների ու պարտավորությունների կառավարման համակարգերի կատարելագործումը։ ՀՀ բանկային համակարգի վերաբերյալ հետազոտությունները նույնպես ընդգծում են ակտիվների որակի, ֆինանսական կայունության, ռիսկերի կառավարման և կորպորատիվ կառավարման փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել առևտրային բանկերի ակտիվների առավել արդյունավետ կառուցվածքի ձևավորմանը, ռիսկերի նվազեցմանը, իրացվելիության և շահութաբերության հավասարակշռմանը և ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել բանկային և ֆինանսական ոլորտի մասնագետներին, տնտեսագետներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, բանկերի ղեկավարներին, ռիսկերի կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։