Քարամյան, Անդրանիկ Ժորայի

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մակրոտնտեսական կանխատեսումների մշակման մեթոդաբանության կատարելագործմանը և այդ գործընթացն ապահովող ինստիտուցիոնալ ու կազմակերպական համակարգերի արդյունավետության բարձրացմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տնտեսական զարգացման հիմնական ցուցանիշների կանխատեսման մեթոդների, դրանց տեղեկատվական հիմքերի և պետական կառավարման համակարգում կանխատեսումների կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում համախառն ներքին արդյունքի, տնտեսական աճի, գնաճի, զբաղվածության, ներդրումների, սպառման, արտաքին առևտրի, պետական ֆինանսների և այլ կարևոր մակրոտնտեսական ցուցանիշների գնահատման ու կանխատեսման մոտեցումները։ Կարևորվում է տնտեսական ցուցանիշների միջև փոխկապակցվածության բացահայտումը և այնպիսի մոդելների կիրառումը, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել տնտեսության հնարավոր զարգացումները տարբեր ներքին և արտաքին գործոնների ազդեցության պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կանխատեսումների ճշգրտության և հուսալիության բարձրացման խնդիրներին, սկզբնական վիճակագրական տվյալների որակին, տեղեկատվական բազաների ամբողջականությանը և տարբեր պետական մարմինների կողմից օգտագործվող տվյալների համադրելիությանը։ Ուսումնասիրվում են տնտեսական կանխատեսման քանակական և որակական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները, ժամանակային շարքերի վերլուծությունը, տնտեսաչափական մոդելավորումը, սցենարային գնահատումները և այլ մեթոդական գործիքներ, որոնք կարող են օգտագործվել տնտեսական քաղաքականության տարբերակների գնահատման համար։ Հատուկ նշանակություն է տրվում անորոշությունների և ռիսկերի հաշվառմանը, քանի որ տնտեսական զարգացումների վրա կարող են ազդել արտաքին շուկաների փոփոխությունները, գների տատանումները, ֆինանսական պայմանները, ներդրումային ակտիվությունը և այլ դժվար կանխատեսելի գործոններ։ Ինստիտուցիոնալ տեսանկյունից քննության են առնվում մակրոտնտեսական կանխատեսումների մշակմանը մասնակցող պետական կառույցների գործառույթները, նրանց միջև տեղեկատվության փոխանակումը և աշխատանքների համակարգման մեխանիզմները։ Կարևորվում է կանխատեսումների մշակման միասնական սկզբունքների ձևավորումը և պետական կառավարման տարբեր մակարդակներում կիրառվող գնահատականների փոխհամաձայնեցումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կանխատեսումների և պետական բյուջեի պլանավորման, հարկաբյուջետային քաղաքականության, դրամավարկային միջավայրի և սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրերի միջև կապին։ Մակրոտնտեսական կանխատեսումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ապագա տնտեսական ցուցանիշների հաշվարկման տեխնիկական գործընթաց, այլև որպես պետական տնտեսական քաղաքականության մշակման և որոշումների հիմնավորման կարևոր գործիք։ Ուսումնասիրվում են կազմակերպական այն մոտեցումները, որոնք կարող են նպաստել կանխատեսումների պատրաստման գործընթացի թափանցիկության, շարունակականության և մասնագիտական պատասխանատվության բարձրացմանը։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունն ու Հայաստանի տնտեսական առանձնահատկություններին համապատասխան արդյունավետ մեթոդների տեղայնացումը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է տնտեսական քաղաքականության պլանավորման համար առավել հիմնավորված կանխատեսումների ձևավորման, պետական ֆինանսական ծրագրերի արդյունավետության բարձրացման և տնտեսական հնարավոր ռիսկերի ժամանակին գնահատման անհրաժեշտությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մակրոտնտեսագետների, տնտեսաչափական վերլուծությամբ զբաղվող մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։