Books by this author (1)
History
Устав Кавказскаго Армянскаго Издательскаго Общества
Հրատարակությունը ներկայացնում է Կովկասում գործող հայկական հրատարակչական ընկերության կազմակերպական կառուցվածքը, նպատակները և գործունեության հիմնական սկզբունքները սահմանող կանոնադրական փաստաթուղթ, որը կարևոր աղբյուր է հայ գրահրատարակչության, հասարակական կազմակերպությունների և մշակութային կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Փաստաթղթի առանցքում ընկերության ստեղծման նպատակի, անդամակցության կարգի, կառավարման մարմինների, ֆինանսական միջոցների ձևավորման և հրատարակչական գործունեության կազմակերպման վերաբերյալ դրույթներն են։ Կանոնադրական կարգավորումները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու, թե ինչ սկզբունքներով էր նախատեսվում կազմակերպել հայերեն գրականության հրատարակությունը և տարածումը, ինչպես նաև ինչ դեր էր վերապահվում հասարակական նախաձեռնությանը կրթության և մշակույթի զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ընկերության անդամների իրավունքներին ու պարտականություններին, ընդհանուր ժողովների կազմակերպմանը, ղեկավար մարմինների ընտրությանը և նրանց իրավասությունների սահմանմանը։ Քննվում են նաև կազմակերպության նյութական հիմքերի ձևավորման հնարավոր աղբյուրները, անդամավճարների, նվիրատվությունների և հրատարակչական գործունեությունից ստացվող միջոցների տնօրինման ընդհանուր սկզբունքները։ Փաստաթուղթը կարևոր տեղեկություններ է հաղորդում այն մասին, թե ինչպես էր հրատարակչական գործունեությունը կազմակերպական առումով կապվում հասարակական և մշակութային նպատակների հետ։ Գրքերի և այլ տպագիր նյութերի հրատարակությունն ու տարածումը դիտարկվում էին որպես ընթերցանության խթանման, կրթության տարածման, գրական կյանքի ակտիվացման և հայալեզու մշակութային միջավայրի պահպանման միջոցներ։ Կանոնադրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև հրատարակչական ընկերության ներքին կառավարման մշակույթը, որոշումների ընդունման ընթացակարգերը և ֆինանսական հաշվետվողականության սկզբունքները։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում իրավական պատմության տեսանկյունից ևս, քանի որ արտացոլում է հասարակական կազմակերպությունների գործունեության կարգավորման տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ ձևերը։ Միաժամանակ փաստաթուղթը կարող է օգտագործվել հայ գրքի պատմության ուսումնասիրության համար՝ օգնելով հասկանալ, թե ինչպիսի ինստիտուցիոնալ կառույցների միջոցով էր կազմակերպվում հրատարակչական աշխատանքը Կովկասի հայկական միջավայրում։ Ընդհանուր առմամբ այն արժեքավոր պատմական սկզբնաղբյուր է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայկական հրատարակչական նախաձեռնությունների կազմակերպական, հասարակական և մշակութային հիմքերը։
Updated: 2026-09-22