Խաչատրյան, Արտյոմ Գագիկի

Խաչատրյան, Արտյոմ Գագիկի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Law

Բնական իրավունքի հայացքների ձևավորումը և զարգացումը արևմտաեվրոպական իրավական ուսմունքներում (պատմատեսական վերլուծություն)

Աշխատությունը նվիրված է բնական իրավունքի գաղափարների ձևավորման և զարգացման պատմատեսական ուսումնասիրությանը արևմտաեվրոպական իրավական ու քաղաքական մտքի շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում այն պատկերացումների էվոլյուցիան է, որոնց համաձայն իրավունքի հիմքում կարող են ընկած լինել ոչ միայն պետության կողմից սահմանված նորմերը, այլև մարդու բնությունից, բանականությունից, արդարությունից և համընդհանուր բարոյական սկզբունքներից բխող չափանիշները։ Քննության են առնվում բնական իրավունքի գաղափարի պատմական նախադրյալները, դրա վերաիմաստավորումը տարբեր դարաշրջաններում և փոխհարաբերությունը դրական իրավունքի վերաբերյալ ուսմունքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անտիկ փիլիսոփայական ժառանգությունից և միջնադարյան իրավաքաղաքական մտածողությունից մինչև Վերածննդի, Ռեֆորմացիայի և Նոր ժամանակների տեսությունների զարգացող գաղափարական շարունակականությանը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են մարդու բնական իրավունքների, ազատության, հավասարության, սեփականության, հասարակական պայմանագրի, պետական իշխանության սահմանափակման և իշխանության օրինականության վերաբերյալ պատկերացումները աստիճանաբար դարձել արևմտաեվրոպական իրավական մտքի կարևոր բաղադրիչներ։ Հետազոտության մեջ կարող են համեմատվել տարբեր մտածողների և իրավագիտական դպրոցների մոտեցումները՝ բացահայտելով բնական իրավունքի հասկացության բովանդակային փոփոխությունները և տեսական հակասությունները։ Կարևորվում է նաև բնական իրավունքի և իրավական պոզիտիվիզմի հարաբերակցության խնդիրը, քանի որ այդ երկու ուղղությունների բանավեճը մեծ ազդեցություն է ունեցել իրավունքի բնույթի, աղբյուրների և պարտադիր ուժի վերաբերյալ պատկերացումների զարգացման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնական իրավունքի գաղափարների ազդեցությանը մարդու իրավունքների հայեցակարգի, սահմանադրականության և իրավական պետության սկզբունքների ձևավորման վրա։ Պատմատեսական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս իրավական գաղափարները դիտարկել իրենց ժամանակաշրջանի սոցիալական, քաղաքական և փիլիսոփայական պայմանների համատեքստում՝ միաժամանակ բացահայտելով դրանց շարունակական նշանակությունը ժամանակակից իրավագիտության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համակարգում է բնական իրավունքի վերաբերյալ արևմտաեվրոպական ուսմունքների զարգացման հիմնական փուլերն ու գաղափարական ուղղությունները՝ նպաստելով իրավունքի, արդարության, պետության և մարդու հիմնարար իրավունքների փոխհարաբերությունների տեսական հիմքերի առավել խորքային ըմբռնմանը։

Updated: 2026-09-25
Բնական իրավունքի հայացքների ձևավորումը և զարգացումը արևմտաեվրոպական իրավական ուսմունքներում (պատմատեսական վերլուծություն)

Free

Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book4 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more