Խաչատրյան, Արտյոմ Գագիկի

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է բնական իրավունքի գաղափարների ձևավորման և զարգացման պատմատեսական ուսումնասիրությանը արևմտաեվրոպական իրավական ու քաղաքական մտքի շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում այն պատկերացումների էվոլյուցիան է, որոնց համաձայն իրավունքի հիմքում կարող են ընկած լինել ոչ միայն պետության կողմից սահմանված նորմերը, այլև մարդու բնությունից, բանականությունից, արդարությունից և համընդհանուր բարոյական սկզբունքներից բխող չափանիշները։ Քննության են առնվում բնական իրավունքի գաղափարի պատմական նախադրյալները, դրա վերաիմաստավորումը տարբեր դարաշրջաններում և փոխհարաբերությունը դրական իրավունքի վերաբերյալ ուսմունքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անտիկ փիլիսոփայական ժառանգությունից և միջնադարյան իրավաքաղաքական մտածողությունից մինչև Վերածննդի, Ռեֆորմացիայի և Նոր ժամանակների տեսությունների զարգացող գաղափարական շարունակականությանը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են մարդու բնական իրավունքների, ազատության, հավասարության, սեփականության, հասարակական պայմանագրի, պետական իշխանության սահմանափակման և իշխանության օրինականության վերաբերյալ պատկերացումները աստիճանաբար դարձել արևմտաեվրոպական իրավական մտքի կարևոր բաղադրիչներ։ Հետազոտության մեջ կարող են համեմատվել տարբեր մտածողների և իրավագիտական դպրոցների մոտեցումները՝ բացահայտելով բնական իրավունքի հասկացության բովանդակային փոփոխությունները և տեսական հակասությունները։ Կարևորվում է նաև բնական իրավունքի և իրավական պոզիտիվիզմի հարաբերակցության խնդիրը, քանի որ այդ երկու ուղղությունների բանավեճը մեծ ազդեցություն է ունեցել իրավունքի բնույթի, աղբյուրների և պարտադիր ուժի վերաբերյալ պատկերացումների զարգացման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնական իրավունքի գաղափարների ազդեցությանը մարդու իրավունքների հայեցակարգի, սահմանադրականության և իրավական պետության սկզբունքների ձևավորման վրա։ Պատմատեսական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս իրավական գաղափարները դիտարկել իրենց ժամանակաշրջանի սոցիալական, քաղաքական և փիլիսոփայական պայմանների համատեքստում՝ միաժամանակ բացահայտելով դրանց շարունակական նշանակությունը ժամանակակից իրավագիտության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համակարգում է բնական իրավունքի վերաբերյալ արևմտաեվրոպական ուսմունքների զարգացման հիմնական փուլերն ու գաղափարական ուղղությունները՝ նպաստելով իրավունքի, արդարության, պետության և մարդու հիմնարար իրավունքների փոխհարաբերությունների տեսական հիմքերի առավել խորքային ըմբռնմանը։