Խոսրավի, Ղորբան

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Կասպից ծովի ավազանի աշխարհաքաղաքական առանձնահատկությունների, տարածաշրջանային անվտանգության հիմնախնդիրների և միջազգային հարաբերությունների համակարգում տարածաշրջանի ռազմավարական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են Կասպից ծովի աշխարհագրական դիրքը, բնական ռեսուրսների առկայությունը, էներգետիկ և տրանսպորտային հաղորդակցությունների նշանակությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանի քաղաքական ու տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Կասպից ծովի առափնյա պետությունների՝ Ռուսաստանի, Իրանի, Ադրբեջանի, Ղազախստանի և Թուրքմենստանի աշխարհաքաղաքական շահերին, արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններին և անվտանգության ոլորտում համագործակցության առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են տարածաշրջանում քաղաքական ազդեցության բաշխման, ռազմավարական մրցակցության, տնտեսական փոխկախվածության և միջպետական հարաբերությունների զարգացման հիմնական միտումները։ Դիտարկվում են Կասպից ծովի միջազգային իրավական կարգավիճակի, ծովային սահմանների սահմանազատման, բնական պաշարների օգտագործման և էներգետիկ ենթակառուցվածքների անվտանգության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում են նավթի և բնական գազի պաշարների շահագործման, էներգակիրների արտահանման ուղիների բազմազանեցման և միջազգային էներգետիկ շուկաներին տարածաշրջանի ինտեգրման աշխարհաքաղաքական հետևանքները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել տարածաշրջանային անվտանգության ապահովման քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և բնապահպանական գործոնները, ինչպես նաև առափնյա պետությունների միջև համագործակցության և հնարավոր հակասությունների հիմնական ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Ռուսաստանի, Իրանի, Թուրքիայի, Չինաստանի, Եվրոպական միության և Միացյալ Նահանգների շահերի ու քաղաքական մոտեցումների ազդեցությանը Կասպյան տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական գործընթացների վրա։ Առանձնացվում են միջազգային տրանսպորտային միջանցքների զարգացման, առևտրատնտեսական կապերի ընդլայնման, սահմանային անվտանգության և տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների պաշտպանության հարցերը։ Կարևորվում են նաև ռազմական անվտանգության, ծովային հաղորդակցությունների վերահսկողության, բնապահպանական սպառնալիքների և բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել տարածաշրջանային կազմակերպությունների, միջազգային համաձայնագրերի և բազմակողմ համագործակցության մեխանիզմների դերը անվտանգության համակարգի ձևավորման գործում։ Աշխատությունը նշանակություն ունի Կասպից ծովի ավազանի աշխարհաքաղաքական գործընթացների, տարածաշրջանային անվտանգության համակարգի, էներգետիկ քաղաքականության և միջազգային հարաբերությունների զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, աշխարհաքաղաքականության հետազոտողների, անվտանգության ոլորտի վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։