Books by this author (1)
Culture
Շիրվանզադեի թատերական գեղագիտությունը
Աշխատությունը նվիրված է հայ գրականության և թատրոնի զարգացման մեջ Ալեքսանդր Շիրվանզադեի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով նրա դրամատուրգիական մտածողության, բեմարվեստի վերաբերյալ պատկերացումների և գեղարվեստական սկզբունքների վրա։ Հետազոտության շրջանակում քննվում է գրողի վերաբերմունքը թատրոնի հասարակական ու մշակութային նշանակությանը, դրամատիկական ստեղծագործության կառուցվածքին, բեմական գործողության կազմակերպմանը, կերպարների հոգեբանական զարգացմանը և դերասանական արվեստին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռեալիստական գեղագիտության դրսևորումներին, որոնց միջոցով հասարակական միջավայրը, ընտանեկան հարաբերությունները, բարոյական հակասությունները և անհատի ներքին դրաման վերածվում են բեմական գործողության հիմնական շարժիչ ուժերի։ Քննվում է դրամատուրգի ստեղծած կերպարների համակարգը՝ բացահայտելով սոցիալական պայմանների և անհատական հոգեբանության փոխազդեցությունը, ինչպես նաև այն եղանակները, որոնցով արտաքին հակամարտությունը կապվում է հերոսների ներքին հակասությունների հետ։ Կարևորվում է երկխոսության կառուցման արվեստը, խոսքի բնականությունը, ենթատեքստի նշանակությունը և կերպարների լեզվական անհատականացումը։ Ուսումնասիրվում են դրամատիկական կոնֆլիկտի կառուցման սկզբունքները, գործողությունների հաջորդականությունը, հանգուցալուծման առանձնահատկությունները և բեմական լարվածության ձևավորման միջոցները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում թատրոնի և գրականության փոխհարաբերությանը՝ ցույց տալով, որ դրամատիկական երկը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ընթերցման համար նախատեսված գրական տեքստ, այլև որպես բեմական մարմնավորում պահանջող ստեղծագործություն։ Այդ տեսանկյունից քննվում են բեմադրության, դերասանական մեկնաբանության, ռեժիսորական աշխատանքի և հանդիսատեսի ընկալման հետ կապված գեղագիտական հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև գրողի թատերական հոդվածները, քննադատական դիտարկումները, հուշագրական նյութերը և այլ հրապարակումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել նրա թատերական հայացքների մասին։ Կարևորվում է նրա վերաբերմունքը դերասանի մասնագիտական վարպետությանը, կերպարի հոգեբանական հավաստիությանը և բեմական պայմանականության ու կյանքի իրականության հարաբերակցությանը։ Շիրվանզադեի թատերական մտածողությունը դիտարկվում է նաև իր ժամանակաշրջանի հայ թատրոնի զարգացման համատեքստում՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու նրա կապերը ժամանակակից բեմական մշակույթի, գրական ուղղությունների և հասարակական գաղափարների հետ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել գրողի դրամատուրգիայի և հայ թատրոնի պատմության միջև առկա կապերի առավել խոր ընկալմանը՝ ներկայացնելով նրա ստեղծագործությունը որպես գրական և բեմական մշակույթի փոխազդեցության կարևոր դրսևորում։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ գրականության, դրամատուրգիայի, թատերագիտության, գրական գեղագիտության և հայ մշակույթի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-23