Кочар, Мери Рачиевна

Кочар, Мери Рачиевна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հայ-թուրքական հասարակական-քաղաքական հարաբերությունները և Հայկական հարցը XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին

Աշխատությունը նվիրված է հայ-թուրքական հասարակական-քաղաքական հարաբերությունների ձևավորման, զարգացման և առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին՝ պատմական այն ժամանակաշրջանում, երբ Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքական ճգնաժամերը, ազգային շարժումների ակտիվացումը և միջազգային քաղաքականության մեջ մեծ տերությունների շահերի բախումը Հայկական հարցը վերածեցին միջազգային հարաբերությունների կարևորագույն խնդիրներից մեկի։ Գրքում քննության են առնվում հայ և թուրք ժողովուրդների հասարակական ու քաղաքական հարաբերությունների պատմական պայմանները, Օսմանյան կայսրության կառավարման համակարգում հայ բնակչության դիրքը, ազգային ինքնության պահպանման, քաղաքացիական իրավունքների, անվտանգության և քաղաքական ինքնուրույնության ձգտումների հետ կապված հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայկական հարցի առաջացմանն ու աստիճանական միջազգայնացմանը, դրա քաղաքական և դիվանագիտական նշանակությանը, ինչպես նաև հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական շարժման զարգացմանը նպաստած ներքին և արտաքին գործոններին։ Աշխատության պատմական դիտարկումների կարևոր շրջանակն ընդգրկում է Օսմանյան կայսրության քաղաքականության փոփոխությունները, հայ բնակչության նկատմամբ իրականացվող սահմանափակումներն ու բռնաճնշումները, հայ քաղաքական և հասարակական շրջանակների արձագանքները, ազգային կազմակերպությունների ու շարժումների գործունեությունը, ինչպես նաև եվրոպական տերությունների և Ռուսաստանի դերակատարությունը Հայկական հարցի շուրջ ծավալվող դիվանագիտական գործընթացներում։ Քննության առարկա են դառնում նաև հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա ազդեցություն ունեցած գաղափարական, ազգային, կրոնական և աշխարհաքաղաքական գործոնները, որոնք պայմանավորել են ինչպես հասարակական փոխհարաբերությունների բնույթը, այնպես էլ քաղաքական հակասությունների խորացումը։ XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբի իրադարձությունների պատմական համատեքստում կարևոր տեղ է հատկացվում Օսմանյան կայսրության ճգնաժամային զարգացումներին, երիտթուրքական շարժման առաջացմանն ու քաղաքական վերափոխումներին, ազգային քաղաքականության փոփոխություններին և դրանց հետևանքներին հայ ժողովրդի համար։ Հայկական հարցը ներկայացվում է ոչ միայն որպես հայ ժողովրդի իրավունքների պաշտպանության և անվտանգության ապահովման խնդիր, այլև որպես Օսմանյան կայսրության ներքին կառուցվածքի, ազգային հարցերի կարգավորման և միջազգային քաղաքականության փոխկապակցված բաղադրիչ։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս հայ-թուրքական հարաբերությունները դիտարկել պատմական գործընթացների ամբողջության մեջ՝ բացահայտելով դրանց ձևավորման պատճառները, քաղաքական հակասությունների խորքային հիմքերը և տարածաշրջանային ու միջազգային զարգացումների ազդեցությունը։ Այն արժեքավոր է հայ ժողովրդի նորագույն պատմության, Հայկական հարցի պատմության, Օսմանյան կայսրության ազգային քաղաքականության և հայ-թուրքական հարաբերությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ նպաստելով տվյալ ժամանակաշրջանի իրադարձությունների պատմական պատճառահետևանքային կապերի ընկալմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայ ժողովրդի պատմությամբ, Հայկական հարցի միջազգային նշանակությամբ և հայ-թուրքական հարաբերությունների պատմական զարգացումներով։

Updated: 2026-11-21
Հայ-թուրքական հասարակական-քաղաքական հարաբերությունները և Հայկական հարցը XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին

Free

Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more