Куртгельдыева, Биби Мамедовна

Куртгельдыева, Биби Мамедовна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Աֆղանստանի թուրքմենների տնտեսության և կենցաղի փոփոխությունները (XIX դարի 80-ական թվականներից մինչև XX դարի 80-ական թվականները)

Աշխատությունը նվիրված է Աֆղանստանի թուրքմենների տնտեսական գործունեության, կենցաղի, սոցիալական հարաբերությունների և ավանդական կենսակերպի պատմական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով XIX դարի վերջին տասնամյակներից մինչև XX դարի 80-ական թվականները։ Այն ներկայացնում է ավելի քան մեկ դար տևած պատմական ժամանակաշրջանի ընթացքում թուրքմենական համայնքների հասարակական և տնտեսական կյանքի զարգացման առանձնահատկությունները՝ ուշադրություն դարձնելով ավանդական զբաղմունքների, արտադրական հարաբերությունների, նյութական մշակույթի և առօրյա կյանքի աստիճանական վերափոխումներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Աֆղանստանի թուրքմենների տնտեսության ձևավորման և զարգացման գործընթացների դիտարկումը՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի բնական ու աշխարհագրական պայմանները, պատմական իրադարձությունները, քաղաքական փոփոխությունները և հասարակական միջավայրի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ավանդական անասնապահության, հողագործության, արհեստագործության և առևտրի դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ զբաղմունքները կարևոր տեղ են զբաղեցրել թուրքմենական բնակչության կենսապահովման, համայնքային կազմակերպման և տնտեսական հարաբերությունների համակարգում։ Աշխատանքի շրջանակում կարևորվում է նաև ավանդական տնտեսաձևերի և նոր տնտեսական իրողությունների փոխազդեցությունը, որի արդյունքում փոփոխվել են արտադրության կազմակերպման եղանակները, աշխատանքի բնույթը, սեփականության ու նյութական բարիքների տնօրինման հարաբերությունները։ Տնտեսական զարգացումներին զուգահեռ դիտարկվում են նաև կենցաղային կյանքի փոփոխությունները՝ բնակարանային պայմանները, սննդի մշակույթը, հագուստը, ընտանեկան հարաբերությունները, առօրյա սովորույթները և համայնքային կյանքի կազմակերպման ձևերը։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում ավանդական մշակութային արժեքների պահպանման և արտաքին ազդեցությունների ներթափանցման գործընթացը, որի ընթացքում թուրքմենական համայնքները միաժամանակ պահպանել են իրենց ազգային ինքնության կարևոր բաղադրիչները և հարմարվել փոփոխվող հասարակական պայմաններին։ Ուսումնասիրության պատմական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս համեմատական դիտարկման միջոցով բացահայտելու XIX դարի վերջին թուրքմենական հասարակության կենսակերպի և XX դարի երկրորդ կեսի իրականության միջև առկա տարբերությունները, ինչպես նաև պարզելու, թե քաղաքական ու տնտեսական վերափոխումներն ինչ ազդեցություն են ունեցել բնակչության սոցիալական կառուցվածքի, զբաղվածության, նյութական բարեկեցության և մշակութային ավանդույթների վրա։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Աֆղանստանի էթնիկ բազմազանության և կենտրոնական ու հարավային Ասիայի ժողովուրդների պատմական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման տեսանկյունից, քանի որ թուրքմենական համայնքների տնտեսական ու կենցաղային առանձնահատկությունները տարածաշրջանի ավելի լայն պատմամշակութային գործընթացների բաղկացուցիչ մասն են։ Այն արժեքավոր նյութ է ներկայացնում ավանդական հասարակությունների արդիականացման, ազգային համայնքների կենսակերպի փոփոխության, տնտեսական գործունեության շարունակականության և մշակութային ինքնության պահպանման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, ազգագրագետներին, արևելագետներին, սոցիալ-տնտեսական պատմության մասնագետներին և Աֆղանստանի ու թուրքմեն ժողովրդի պատմամշակութային ժառանգությունն ուսումնասիրողներին՝ նպաստելով տարածաշրջանի հասարակական կյանքի և ազգային ավանդույթների զարգացման երկարատև գործընթացների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-11-21
Աֆղանստանի թուրքմենների տնտեսության և կենցաղի փոփոխությունները (XIX դարի 80-ական թվականներից մինչև XX դարի 80-ական թվականները)

Free

Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more