Куртгельдыева, Биби Мамедовна

Куртгельдыева, Биби Мамедовна

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Աֆղանստանի թուրքմենների տնտեսության և կենցաղի փոփոխությունները (XIX դարի 80-ական թվականներից մինչև XX դարի 80-ական թվականները)

Աշխատությունը նվիրված է Աֆղանստանի թուրքմենների տնտեսական գործունեության, կենցաղի, սոցիալական հարաբերությունների և ավանդական կենսակերպի պատմական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով XIX դարի վերջին տասնամյակներից մինչև XX դարի 80-ական թվականները։ Այն ներկայացնում է ավելի քան մեկ դար տևած պատմական ժամանակաշրջանի ընթացքում թուրքմենական համայնքների հասարակական և տնտեսական կյանքի զարգացման առանձնահատկությունները՝ ուշադրություն դարձնելով ավանդական զբաղմունքների, արտադրական հարաբերությունների, նյութական մշակույթի և առօրյա կյանքի աստիճանական վերափոխումներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Աֆղանստանի թուրքմենների տնտեսության ձևավորման և զարգացման գործընթացների դիտարկումը՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի բնական ու աշխարհագրական պայմանները, պատմական իրադարձությունները, քաղաքական փոփոխությունները և հասարակական միջավայրի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ավանդական անասնապահության, հողագործության, արհեստագործության և առևտրի դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ զբաղմունքները կարևոր տեղ են զբաղեցրել թուրքմենական բնակչության կենսապահովման, համայնքային կազմակերպման և տնտեսական հարաբերությունների համակարգում։ Աշխատանքի շրջանակում կարևորվում է նաև ավանդական տնտեսաձևերի և նոր տնտեսական իրողությունների փոխազդեցությունը, որի արդյունքում փոփոխվել են արտադրության կազմակերպման եղանակները, աշխատանքի բնույթը, սեփականության ու նյութական բարիքների տնօրինման հարաբերությունները։ Տնտեսական զարգացումներին զուգահեռ դիտարկվում են նաև կենցաղային կյանքի փոփոխությունները՝ բնակարանային պայմանները, սննդի մշակույթը, հագուստը, ընտանեկան հարաբերությունները, առօրյա սովորույթները և համայնքային կյանքի կազմակերպման ձևերը։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում ավանդական մշակութային արժեքների պահպանման և արտաքին ազդեցությունների ներթափանցման գործընթացը, որի ընթացքում թուրքմենական համայնքները միաժամանակ պահպանել են իրենց ազգային ինքնության կարևոր բաղադրիչները և հարմարվել փոփոխվող հասարակական պայմաններին։ Ուսումնասիրության պատմական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս համեմատական դիտարկման միջոցով բացահայտելու XIX դարի վերջին թուրքմենական հասարակության կենսակերպի և XX դարի երկրորդ կեսի իրականության միջև առկա տարբերությունները, ինչպես նաև պարզելու, թե քաղաքական ու տնտեսական վերափոխումներն ինչ ազդեցություն են ունեցել բնակչության սոցիալական կառուցվածքի, զբաղվածության, նյութական բարեկեցության և մշակութային ավանդույթների վրա։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Աֆղանստանի էթնիկ բազմազանության և կենտրոնական ու հարավային Ասիայի ժողովուրդների պատմական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման տեսանկյունից, քանի որ թուրքմենական համայնքների տնտեսական ու կենցաղային առանձնահատկությունները տարածաշրջանի ավելի լայն պատմամշակութային գործընթացների բաղկացուցիչ մասն են։ Այն արժեքավոր նյութ է ներկայացնում ավանդական հասարակությունների արդիականացման, ազգային համայնքների կենսակերպի փոփոխության, տնտեսական գործունեության շարունակականության և մշակութային ինքնության պահպանման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, ազգագրագետներին, արևելագետներին, սոցիալ-տնտեսական պատմության մասնագետներին և Աֆղանստանի ու թուրքմեն ժողովրդի պատմամշակութային ժառանգությունն ուսումնասիրողներին՝ նպաստելով տարածաշրջանի հասարակական կյանքի և ազգային ավանդույթների զարգացման երկարատև գործընթացների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-21
Աֆղանստանի թուրքմենների տնտեսության և կենցաղի փոփոխությունները (XIX դարի 80-ական թվականներից մինչև XX դարի 80-ական թվականները)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее