Լեյլա Նեյզա Հրանուշ Խառատյան-Առաքելյան

Լեյլա Նեյզա Հրանուշ Խառատյան-Առաքելյան

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Խոսելով միմյանց հետ․ անձնական հիշողություններ Հայաստանի և Թուրքիայի անցյալի մասին

Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի և Թուրքիայի պատմական անցյալի վերաբերյալ անձնական հիշողությունների, անհատական փորձառությունների և տարբեր սերունդների պատմական ընկալումների միջոցով ձևավորված երկխոսություն։ Այն անդրադառնում է երկու ժողովուրդների ընդհանուր և հակասական պատմական ժառանգությանը՝ փորձելով բացահայտել, թե ինչպես են անցյալի իրադարձությունները պահպանվում մարդկանց հիշողություններում, փոխանցվում սերնդեսերունդ և ազդում ներկայի հասարակական գիտակցության, փոխադարձ պատկերացումների ու հարաբերությունների վրա։ Ստեղծագործության առանցքում մարդկային հիշողությունն է՝ որպես պատմության ընկալման կարևոր աղբյուր, որը լրացնում և ընդլայնում է պաշտոնական պատմագրության մեջ ներկայացվող իրադարձությունների շրջանակը։ Անձնական պատմությունների և հիշողությունների միջոցով ուշադրություն է հրավիրվում այն հանգամանքին, որ պատմական անցյալը միայն տարեթվերի, քաղաքական որոշումների և հասարակական իրադարձությունների ամբողջություն չէ, այլև մարդկանց ապրած կյանքի, ընտանեկան պատմությունների, կորստի, ցավի, ինքնության, մշակութային պատկանելության և հիշողության պահպանման փորձառություն։ Հայաստանի և Թուրքիայի միջև պատմական հարաբերությունների համատեքստում հատկապես կարևոր է դառնում տարբեր տեսանկյուններից անցյալին անդրադառնալու և միմյանց փորձառությունները լսելու հնարավորությունը։ Երկխոսության գաղափարը ենթադրում է ոչ միայն սեփական պատմական հիշողության արտահայտում, այլև դիմացինի պատմությունը ճանաչելու, տարբեր մեկնաբանությունները համադրելու և փոխըմբռնման հնարավոր սահմանները բացահայտելու պատրաստակամություն։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ ընտանեկան հիշողությունները, հասարակական միջավայրը, ազգային ինքնության ձևավորումը և պատմական ժառանգության ընկալումները պայմանավորում մարդկանց վերաբերմունքը միմյանց նկատմամբ։ Աշխատանքի կարևոր գաղափարական շերտերից մեկը հիշողության և պատմության փոխհարաբերությունն է․ անհատական վկայությունները ներկայացվում են որպես մարդկային փորձառության կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով հնարավոր է ավելի խորությամբ հասկանալ անցյալի ազդեցությունը ժամանակակից հասարակությունների վրա։ Գիրքը նաև ուշադրություն է հրավիրում լռության, չարտահայտված հիշողությունների, պատմական ցավի և տարբեր հասարակություններում անցյալի մասին խոսելու դժվարությունների վրա՝ ընդգծելով բաց երկխոսության ու փոխադարձ լսելու նշանակությունը։ Թեմայի ներկայացման մեջ առանձնահատուկ արժեք ունի հայաստանյան և թուրքական հասարակական միջավայրերի համադրությունը, քանի որ այն թույլ է տալիս դիտարկել պատմական հիշողության ձևավորման տարբեր պայմանները, ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ առանց մարդկային փորձառությունը մեկ միասնական մեկնաբանության մեջ սահմանափակելու։ Գրքի մշակութային և հասարակական նշանակությունը պայմանավորված է հայ-թուրքական հարաբերությունների ուսումնասիրության մեջ անհատական հիշողության, բանավոր պատմության և միջմշակութային հաղորդակցության կարևորության ընդգծմամբ։ Այն արժեքավոր նյութ է պատմաբանների, արևելագետների, հասարակագետների, մշակութաբանների և հիշողության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի և Թուրքիայի պատմական հարաբերություններով, ազգային ինքնության խնդիրներով, անցյալի հասարակական ընկալումներով և ժողովուրդների միջև երկխոսության հնարավորություններով։ Գիրքը նպաստում է պատմական անցյալի բազմակողմանի ընկալմանը՝ ընթերցողին հրավիրելով ոչ միայն ճանաչելու պատմությունը, այլև խորհելու այն մասին, թե ինչպես են մարդիկ հիշում, մեկնաբանում և միմյանց հետ կիսում իրենց անցյալը։

Updated: 2026-11-18
Խոսելով միմյանց հետ․ անձնական հիշողություններ Հայաստանի և Թուրքիայի անցյալի մասին

Free

Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more