Мамедов, С. А.

Мамедов, С. А.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հայ և ադրբեջանցի ժողովուրդների պատմական կապերն ու բարեկամությունը XVIII դարի առաջին երրորդում

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի առաջին երրորդում հայ և ադրբեջանցի ժողովուրդների միջև ձևավորված պատմական կապերի, փոխհարաբերությունների և բարեկամական առնչությունների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է Հարավային Կովկասի բարդ պատմաքաղաքական իրադրությանը, տարածաշրջանում տեղի ունեցող քաղաքական փոփոխություններին և այն պատմական պայմաններին, որոնց շրջանակներում զարգացել են երկու ժողովուրդների հարաբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրանց համատեղ պատմական միջավայրին, աշխարհագրական հարևանությանը, տնտեսական և առևտրական շփումներին, հասարակական ու մշակութային փոխազդեցություններին, ինչպես նաև տարբեր պատմական իրադարձությունների ընթացքում ձևավորված կապերին։ XVIII դարի առաջին երրորդը Հարավային Կովկասի պատմության նշանակալի ժամանակաշրջաններից էր, երբ տարածաշրջանը գտնվում էր քաղաքական ուժերի շահերի բախման, ռազմական գործողությունների և իշխանական վերադասավորումների ազդեցության ներքո։ Այս իրադրությունը անմիջականորեն անդրադառնում էր տեղի ժողովուրդների կյանքի, անվտանգության, տնտեսական գործունեության և հասարակական հարաբերությունների վրա։ Նման պայմաններում հայ և ադրբեջանցի ժողովուրդների միջև առկա կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունների ազդեցությունը նրանց փոխհարաբերությունների վրա, այլև առօրյա կյանքի, հարևանության, փոխօգնության և համագործակցության դրսևորումները։ Աշխատության թեմատիկ առանցքը երկու ժողովուրդների պատմական փորձի դիտարկումն է ընդհանուր տարածաշրջանային գործընթացների համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով նրանց միջև գոյություն ունեցած մարդկային, հասարակական և մշակութային առնչություններին։ Նյութի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս Հարավային Կովկասի պատմությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին ժողովուրդների և քաղաքական կենտրոնների պատմության տեսանկյունից, այլև տարածաշրջանի բնակչության փոխադարձ կապերի ու համատեղ պատմական միջավայրի շրջանակներում։ Ուսումնասիրության մեջ բարձրացված հարցերը կարևոր են XVIII դարի սկզբի հասարակական հարաբերությունների, միջէթնիկական շփումների և տարածաշրջանային պատմական զարգացումների ամբողջական ընկալման համար։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայ և ադրբեջանցի ժողովուրդների պատմական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման կարևոր ուղղություններից մեկին, խորացնելու պատկերացումները Հարավային Կովկասի պատմական անցյալի մասին և առավել համակողմանիորեն ընկալելու հարևան ժողովուրդների միջև դարերի ընթացքում ձևավորված կապերի պատմական նշանակությունը։

Updated: 2026-11-21
Հայ և ադրբեջանցի ժողովուրդների պատմական կապերն ու բարեկամությունը XVIII դարի առաջին երրորդում

Free

Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more