Մարտիրոսյան, Ա. Ա.

Մարտիրոսյան, Ա. Ա.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Մարտիրոս Ղրիմեցի․ ուսումնասիրություն և բնագրեր

Արտաշես Մարտիրոսյանի այս արժեքավոր գրականագիտական և բանասիրական աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան գրականության ներկայացուցիչներից մեկի՝ Մարտիրոս Ղրիմեցու կյանքի, գրական ժառանգության և ստեղծագործական գործունեության ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ներկայացնել հեղինակի տեղն ու նշանակությունը հայ գրականության պատմության մեջ, բացահայտել նրա ստեղծագործության առանձնահատկությունները, ուսումնասիրել գրական ժառանգության բովանդակային և գեղարվեստական արժեքը, ինչպես նաև ընթերցողին հնարավորություն տալ անմիջականորեն ծանոթանալու նրա պահպանված երկերին։ Գրքի առաջին՝ ուսումնասիրական հատվածում ուշադրություն է դարձվում Մարտիրոս Ղրիմեցու գրական գործունեության պատմական և մշակութային միջավայրին, նրա ստեղծագործության ձևավորման պայմաններին, ժամանակաշրջանի հասարակական ու հոգևոր կյանքին և այն գրական ավանդույթներին, որոնց շրջանակում զարգացել է նրա ստեղծագործական մտածողությունը։ Միջնադարյան հայ գրականությունը ձևավորվել և զարգացել է պատմական բարդ իրադարձությունների, ազգային կյանքի փոփոխությունների, հոգևոր հաստատությունների գործունեության և մշակութային տարբեր կենտրոնների փոխազդեցության պայմաններում, ուստի այդ ժամանակաշրջանի հեղինակների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի մտավոր և գեղարվեստական ժառանգության ամբողջական պատկերը վերականգնելու համար։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում Ղրիմի հայ համայնքի մշակութային միջավայրը, որը դարեր շարունակ եղել է հայ գրավոր մշակույթի, հոգևոր կյանքի և գրական ավանդույթների պահպանման ու զարգացման կարևոր կենտրոններից մեկը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գրողի ստեղծագործական ժառանգությունը ոչ միայն որպես առանձին անհատի գրական գործունեության արդյունք, այլև որպես իր ժամանակի հայ մշակութային կյանքի արտահայտություն։ Հեղինակի ուսումնասիրական մոտեցումը կարևոր է գրական երկերի պատմական միջավայրի, թեմատիկ ուղղվածության, գաղափարական բովանդակության և լեզվական առանձնահատկությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Գրքի երկրորդ՝ բնագրային հատվածը լրացնում է ուսումնասիրական մասը՝ ընթերցողին ներկայացնելով Մարտիրոս Ղրիմեցու գրական ժառանգության համապատասխան բնագրերը։ Այսպիսի կառուցվածքը աշխատությանը հաղորդում է երկակի արժեք․ այն միաժամանակ գիտական ուսումնասիրություն է և սկզբնաղբյուրային նյութի մատչելի ներկայացում։ Բնագրերի ընդգրկումը կարևոր հնարավորություն է ստեղծում ոչ միայն ծանոթանալու ստեղծագործությունների բովանդակությանը, այլև անմիջականորեն ուսումնասիրելու միջնադարյան հայերենի լեզվական առանձնահատկությունները, բառապաշարը, արտահայտչական միջոցները, գրական ձևերը և ժամանակաշրջանին բնորոշ մտածողությունը։ Դրանք արժեքավոր նյութ են հայ միջնադարյան գրականության զարգացման ընթացքը, գրական ժանրերի պատմությունը, գեղարվեստական արտահայտման ձևերը և հայ գրավոր մշակույթի պատմական շարունակականությունը հետազոտելու համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ միջնադարյան հեղինակների ստեղծագործությունների ուսումնասիրությունն ու բնագրերի գիտական շրջանառության մեջ դնելը նպաստում են գրական ժառանգության պահպանմանը, համակարգմանը և հետագա սերունդներին փոխանցմանը։ Այն կարևոր տեղ ունի հայ գրականագիտության և բանասիրության բնագավառում՝ որպես պատմականորեն ձևավորված գրական ավանդույթների ուսումնասիրությանն ու միջնադարյան հայ հեղինակների ժառանգության բացահայտմանն ուղղված աշխատություն։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ հին և միջնադարյան գրականությամբ զբաղվող մասնագետների, գրականագետների, բանասերների, պատմաբանների, ձեռագրագետների, ուսանողների և հայ մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն ոչ միայն նպաստում է Մարտիրոս Ղրիմեցու գրական ժառանգության ճանաչմանը, այլև ընդլայնում է պատկերացումները հայ գրականության պատմական զարգացման, տարածաշրջանային մշակութային կենտրոնների և ազգային գրավոր ժառանգության բազմազանության մասին՝ միաժամանակ ծառայելով որպես ուսումնասիրության և հետագա գիտական հետազոտությունների համար կարևոր աղբյուր։

Updated: 2026-11-18
Մարտիրոս Ղրիմեցի․ ուսումնասիրություն և բնագրեր

Free

Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more