Books by this author (1)
Mathematics
Study of deeply virtual compton scattering process from hydrogen, deuterium and selected heavy nuclear targets at HERMES
Աշխատությունը նվիրված է խորապես վիրտուալ Կոմպտոնի ցրման գործընթացի փորձարարական ուսումնասիրությանը ջրածնի, դեյտերիումի և ընտրված ծանր միջուկային թիրախների վրա՝ HERMES փորձարարական համակարգում ստացված տվյալների հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում նուկլոնների և ատոմային միջուկների ներքին քվարկա-գլյուոնային կառուցվածքի ուսումնասիրությունն է՝ այնպիսի բացառիկ էլեկտրամագնիսական գործընթացի միջոցով, որի դեպքում բարձր էներգիայի լիցքավորված մասնիկի փոխազդեցության ընթացքում փոխանակվում է մեծ վիրտուալությամբ ֆոտոն և վերջնական վիճակում առաջանում է իրական ֆոտոն։ Այս գործընթացը կարևոր գործիք է ընդհանրացված պարտոնային բաշխումների ուսումնասիրման համար, որոնք հնարավորություն են տալիս սովորական պարտոնային բաշխումների համեմատ առավել ամբողջական կերպով նկարագրել քվարկների տարածական և իմպուլսային հատկությունները նուկլոնի ներսում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է խորապես վիրտուալ Կոմպտոնի ցրման և նույն վերջնական վիճակին հանգեցնող այլ էլեկտրամագնիսական գործընթացների ամպլիտուդների միջամտության վերլուծությունը, քանի որ այդ միջամտությունը հնարավորություն է տալիս փորձարարական դիտելի մեծությունների միջոցով տեղեկատվություն ստանալ նուկլոնի ներքին կառուցվածքը բնութագրող ֆունկցիաների մասին։ Քննվում են տարբեր կինեմատիկական պայմաններում գրանցված իրադարձությունների բաշխումները, ասիմետրիաները և դրանց կախվածությունը համապատասխան փոփոխականներից։ Ջրածնային թիրախի տվյալները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել հիմնականում պրոտոնի կառուցվածքը, մինչդեռ դեյտերիումի և ավելի ծանր միջուկների օգտագործումը հնարավորություն է ստեղծում հետազոտելու միջուկային միջավայրի ազդեցությունը քվարկային կառուցվածքի հետ կապված դիտելի մեծությունների վրա։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում տարբեր թիրախներից ստացված արդյունքների համեմատությունները, որոնց միջոցով հնարավոր է որոնել միջուկում կապված նուկլոնների հատկությունների և ազատ պրոտոնի համար դիտվող պատկերների միջև տարբերություններ։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում փորձարարական իրադարձությունների ընտրությունը, ֆոնային գործընթացների գնահատումը, դետեկտորային ընդունելիության հաշվառումը և վիճակագրական ու համակարգային անորոշությունների վերլուծությունը։ Տվյալների մեկնաբանման համար փորձարարական արդյունքները համադրվում են տեսական մոդելների և մասնիկների փոխազդեցությունների համապատասխան նկարագրությունների հետ։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն հադրոնային ֆիզիկայի համար, քանի որ նպաստում են նուկլոնի եռաչափ ներքին կառուցվածքի, քվարկների շարժման և անկյունային մոմենտի դերի վերաբերյալ պատկերացումների զարգացմանը։ Աշխատությունը միավորում է բարձր էներգիաների փորձարարական ֆիզիկան, քվանտային քրոմոդինամիկայի տեսական գաղափարները և միջուկային կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ ընդլայնելով նուկլոնների ու միջուկների ներքին դինամիկայի վերաբերյալ փորձարարական գիտելիքները։
Updated: 2026-09-23