Մելիքսեթյան, Արևշատ Վարդանի

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ավտոտրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի քաղաքացիական պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության ներդրման հետ կապված իրավական, տնտեսական և կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այնպիսի ապահովագրական համակարգի ձևավորման հարցն է, որի միջոցով ճանապարհատրանսպորտային պատահարների հետևանքով երրորդ անձանց պատճառված գույքային վնասը և առողջությանը կամ կյանքին հասցված վնասը կարող են փոխհատուցվել ապահովագրական մեխանիզմների միջոցով։ Աշխատանքում վերլուծվում են ավտոտրանսպորտային միջոցների շահագործման արդյունքում առաջացող քաղաքացիական պատասխանատվության առանձնահատկությունները, վնասի փոխհատուցման իրավական հիմքերը և պարտադիր ապահովագրության ներդրման անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ապահովագրական հարաբերությունների մասնակիցների՝ տրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի, ապահովագրական ընկերությունների, տուժած անձանց և պետական կառույցների իրավունքներին ու պարտականություններին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև միջազգային փորձի դիտարկումը և տարբեր պետություններում գործող ավտոտրանսպորտային քաղաքացիական պատասխանատվության ապահովագրության մոդելների համեմատությունը Հայաստանի պայմանների հետ։ Այդ համատեքստում քննարկվում են ապահովագրավճարների ձևավորման, ապահովագրական հատուցումների սահմանաչափերի, վնասի գնահատման, ապահովագրական դեպքերի կարգավորման և ապահովագրական ընկերությունների նկատմամբ վերահսկողության հարցերը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև համակարգի ներդրման հնարավոր սոցիալ-տնտեսական հետևանքներին, քանի որ պարտադիր ապահովագրությունը մի կողմից պետք է ապահովի ճանապարհատրանսպորտային պատահարներից տուժած քաղաքացիների շահերի ավելի արդյունավետ պաշտպանություն, իսկ մյուս կողմից՝ չստեղծի անհամաչափ ֆինանսական բեռ տրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի համար։ Կարևորվում են նաև ապահովագրական համակարգի նկատմամբ հանրային վստահության ձևավորման, ապահովագրական մշակույթի զարգացման և հնարավոր չարաշահումների կանխարգելման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու օրենսդրական և կազմակերպական այն պայմանները, որոնք անհրաժեշտ են պարտադիր ավտոապահովագրության արդյունավետ ներդրման համար, ինչպես նաև գնահատելու պետական կարգավորման և շուկայական մեխանիզմների փոխհարաբերությունը։ Թեմայի գործնական նշանակությունը հատկապես մեծ է ճանապարհային երթևեկության անվտանգության և տուժած անձանց իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից, քանի որ արդյունավետ ապահովագրական համակարգը կարող է արագացնել վնասի փոխհատուցման գործընթացը և նվազեցնել վնաս պատճառած անձի անմիջական ֆինանսական բեռը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, ապահովագրական ոլորտի մասնագետներին, տնտեսագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, ապահովագրական ընկերությունների աշխատակիցներին և իրավագիտության ու տնտեսագիտության ոլորտների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է Հայաստանի Հանրապետությունում ավտոտրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի քաղաքացիական պատասխանատվության ապահովագրության ձևավորման նախադրյալները, ներդրման հիմնախնդիրներն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները հասկանալու համար։