Մելիքսեթյան, Գոհար Բեժանի

Մելիքսեթյան, Գոհար Բեժանի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Pedagogy

Պոլիֆոնիան դպրոցականների երաժշտական բազմաձայն մտածողության ձևավորման միջոց

Աշխատությունը նվիրված է դպրոցականների երաժշտական մտածողության զարգացման գործընթացում բազմաձայն երաժշտության մանկավարժական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ հատկապես տարբեր ձայների միաժամանակյա ընկալման, տարբերակման և իմաստավորված համադրման կարողությունների ձևավորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում երաժշտական լսողության այնպիսի որակների զարգացումն է, որոնք սովորողին հնարավորություն են տալիս երաժշտական ստեղծագործությունը ընկալել ոչ միայն որպես մեկ հիմնական մեղեդու հաջորդականություն, այլև որպես ինքնուրույն ձայնային գծերի փոխազդեցությամբ կառուցված ամբողջական համակարգ։ Քննվում են բազմաձայն երաժշտության ընկալման հոգեբանական և մանկավարժական առանձնահատկությունները, լսողական ուշադրության բաշխման, երաժշտական հիշողության, ինտոնացիոն լսողության և վերլուծական մտածողության զարգացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսուցման աստիճանական կազմակերպմանը՝ պարզ բազմաձայն կառուցվածքների ճանաչումից մինչև ավելի բարդ ձայնային հարաբերությունների գիտակցված ընկալում։ Դիտարկվում են երգեցողության, երաժշտության ունկնդրման, նոտային նյութի վերլուծության և ստեղծագործական առաջադրանքների հնարավորությունները՝ որպես բազմաձայն լսողության ձևավորման փոխկապակցված միջոցներ։ Կարևորվում է յուրաքանչյուր ձայնի ինքնուրույն ընթացքը լսելու և միաժամանակ ընդհանուր երաժշտական ամբողջության մեջ դրա գործառույթը հասկանալու կարողությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ իմիտացիոն ձևերին, կանոնին, ինվենիցիոն և այլ բազմաձայն կառուցվածքներին՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն երաժշտատեսական հասկացությունների յուրացման, այլև սովորողների ակտիվ լսողական գործունեության զարգացման տեսանկյունից։ Մանկավարժական առումով կարևոր է ուսումնական նյութի համապատասխանությունը սովորողների տարիքային առանձնահատկություններին և երաժշտական պատրաստվածության աստիճանին, քանի որ բազմաձայն մտածողության ձևավորումը պահանջում է հաջորդականություն և նախկինում ձեռք բերված լսողական փորձի վրա հիմնված առաջընթաց։ Ուսուցչի դերը դիտարկվում է որպես երաժշտական նյութի նպատակային ընտրության, լսողական խնդիրների աստիճանական բարդացման և սովորողների ինքնուրույն վերլուծական գործունեության կազմակերպման կարևոր գործոն։ Նման ուսուցումը նպաստում է ոչ միայն երաժշտական լսողության զարգացմանը, այլև ուշադրության կենտրոնացմանը, տարբեր երաժշտական երևույթների համեմատմանը, կառուցվածքային կապերի բացահայտմանը և ստեղծագործության ամբողջական ընկալմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երաժշտության տեսության, երաժշտական հոգեբանության և երաժշտական կրթության մեթոդիկայի մոտեցումները՝ բազմաձայն երաժշտությունը ներկայացնելով որպես դպրոցականների երաժշտական մտածողության, լսողական մշակույթի և գեղարվեստական ընկալման զարգացման արդյունավետ մանկավարժական միջոց։

Updated: 2026-09-24
Պոլիֆոնիան դպրոցականների երաժշտական բազմաձայն մտածողության ձևավորման միջոց

Free

Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book13 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book14 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book5 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book2 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book6 Read more